Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), aralık ayı enflasyon verisini yüzde 0.89 olarak açıkladı. Yıllık bazda ise yüzde 30.89 olarak açıklandı. Paylaşılan son veriyle birlikte 16 milyonu aşkın emeklinin maaşına ocak ayında yapılacak zam oranı da kesinlik kazandı. SSK ve Bağ-Kur emeklisinin zam oranı 12.19 olurken, toplu iş sözleşmesi nedeniyle fark ödemesi alacak olan memur ve memur emeklisinin zammı ise yüzde 18.60 oldu. Aralık ayı enflasyon verilerinin açıklanmasıyla birlikte, emekli maaşlarına yapılacak zam netleşti. Ancak 16 bin 881 lira olan en düşük emekli aylığını alan yaklaşık 4 milyon emekli ise zam için Cumhurbaşkanı’nın Meclis’e göndereceği düzenlemeyi bekleyecek. Ancak, en düşük emekli maaşı alanların beklediği zam düzenlemesiyle ilgili belirsizlik hala sürüyor. Kök maaşı düşük olduğu için aylığı 16 bin 881 TL’ye tamamlanan emeklilerin ödemeleri, mevcut sistemde otomatik olarak artmıyor.
‘Maaş aynı kalabilir’
En düşük emekli aylığının SSK ve Bağ-Kur’lular için 16 bin 881 TL olduğunu belirten Sosyal Güvenlik Uzmanı Dilek Ete, “Ancak burada en kritik nokta kök maaş. Çünkü kök maaşlar kişiden kişiye değişiyor. 11 bin, 12 bin, 13 bin TL kök maaşı olanlar var ve bunların aylığı yapılan düzenlemeyle 16 bin 881 TL’ye tamamlanarak ödeniyordu. Yani kök maaşı düşük olanların maaşı, ‘en düşük emekli aylığı’ uygulamasıyla yukarı çekiliyordu. Bu kez eğer herhangi bir kanuni düzenleme yapılmazsa, kök maaşı 14 bin 821 TL olan bir emeklinin maaşına gelecek yüzde 12.19’luk enflasyon farkıyla yeni maaşı 16 bin 881 TL’ye yükselecek. Yani aldığı maaşı almaya devam edecek. Fakat kök maaşı 14 bin 821 TL’nin altında olan yani 11 bin, 12 bin, 13 bin TL gibi maaşları olanlara yüzde 12.19’luk zam yapılsa bile bu rakam 16 bin 881 TL’nin altında kaldığından yine 16 bin 881 TL’ye tamamlanacak. Çünkü en düşük emekli aylığını yukarı taşıma uygulaması 5510 sayılı kanunda yer almıyor. Bu rakam her seferinde Cumhurbaşkanı kararı ve Meclis düzenlemesiyle belirleniyor. Eğer böyle bir yasal düzenleme yapılmazsa, bu kişiler aynı maaşı almaya devam eder. Ayrıca enflasyon farkı açıklandıktan sonra bu düzenlemelerin Meclis’ten geçmesi zaman aldığı için farklar genellikle şubat ayında ödeniyor. Bu süreç her yıl yaşandığı gibi bu yıl da benzer şekilde ilerleyecek gibi görünüyor” diye konuştu.
‘Beklentim sınırlı’
Yapılan toplantılar sonrası iki ihtimalin konuşulduğunu aktaran Ete, “Birincisi, ‘ek refah payı verelim, SSK-Bağ-Kur’u da memur emeklileri gibi yüzde 18.61’e tamamlayalım’ denilebilir. Yani SSK-Bağ-Kur yüzde 12.26, memur emeklileri yüzde 18.61 alıyor, gelin bunları eşitleyelim’ denebilir. İkinci ihtimal ise en düşük emekli maaşının 20 bin TL’ye tamamlanması olur. Fakat açıkçası ben bu iki ihtimali de çok güçlü görmüyorum. Çünkü asgari ücrette bile artış yıllık enflasyonun altında yapıldı. Yıllık enflasyon yüzde 30.9 açıklandı, buna rağmen asgari ücrete yüzde 27 zam verildi. Dolayısıyla seçim ekonomisine girilene kadar enflasyon farkı dışında ekstra bir adım atılacağını düşünmüyorum. Çok olağanüstü bir durum olmazsa refah payı gibi ilave bir düzenleme beklentim yok. Bütçede de buna ayrılmış bir kaynak görünmüyor. 2026 bütçesinde böyle bir kalem yok. Zaten siyasi gündemde de yoğun şekilde konuşulan bir konu değil. Bu nedenle benim beklentim sınırlı” ifadelerini kullandı.
‘Fiili maaşta değişiklik olmayabilir’
En düşük emekli aylığı açlık sınırının altında olmaması gerektiğini vurgulayan Dilek Ete, “Bu da yaklaşık 35 bin TL civarında. Bunun üzerinde de kademeli artış yapılmalı. Aynı ekonomik krizi aynı ülkede birlikte yaşıyoruz. Dolayısıyla en düşük emekli aylığının 35 bin TL’nin altında olmaması gerektiğini düşünüyorum. Ama yapılır mı, açıkçası yapılmasını beklemiyorum. Eğer kanuni bir düzenleme olmazsa, kök maaşı 14 bin 821 TL’nin altında olan tüm SSK-Bağ-Kur emeklileri 16 bin 881 TL almaya devam edecek. Yüzde 12,26’lık zam kök maaşa uygulanacak fakat fiili maaşta değişiklik olmayacak. Bu nedenle bugün gelinen noktada tablo ne yazık ki çok parlak değil; enflasyon farkı dışında ilave bir düzenleme yapılmadığı sürece emeklinin durumunda ciddi bir iyileşme beklemek zor görünüyor.
‘Ölmeyin, sürünün’
Ülkenin ekonomik krizin yükünü emeklilerin ve emekçilerin sırtına yıkmakta kararlı olduğunu gördüklerini belirten DİSK Devrimci Emekliler Sendikası Ege Bölge Baştemsilcisi Hüseyin Özkaynak, “Bu sürdürülebilir bir sistem değil. Ancak biz biliyoruz ki bu bilinçli yürütülen bir tercih. Bugün emekliler ev kiralarını bile ödeyemez durumda. En düşük emekli maaşı şu an 16 bin 881 TL. Kök maaşların üzerine eklenecek zamlarla bile çoğu emeklinin maaşı bugün aldığı tutarın bile altında kalma ihtimali var. Yine belki 2-3 bin liralık küçük dokunuşlar yapılacak ama bu sadaka kültürüdür. İnsanları ‘ölmeyin ama sürünün’ anlayışıyla yaşatmaya çalışıyorlar. Bu da çözüm değil. En azından 18 bin civarında bir taban maaş olacağını tahmin ediyoruz. Fakat bu yetmez. Hele dul ve yetim maaşı alan 5 bin lira ve altındaki insanlar ne yapacak? İnsanlar açlık sınırının çok altında yaşıyor. Hastaneler tıklım tıklım çünkü insanlar yeterli gıdaya ulaşamıyor. Üstelik hastaneye gittiğinizde maaşınızdan kesinti yapılıyor. Biz bunları kabul etmiyoruz ve meydanlarda olmaya devam edeceğiz” dedi.
