Artan hayat pahalılığı, vatandaşın günlük yaşam alışkanlıklarını ve yaz sofralarını da değiştirmeye devam ediyor. Geçmiş yıllarda aile ve dost buluşmalarının vazgeçilmezi olan mangal keyfi, yükselen gıda fiyatları nedeniyle her geçen gün daha maliyetli hale gelirken, bir dönem bütçe dostu olarak görülen tavuk ürünleri de zam dalgasından nasibini aldı. Özellikle mangallık ürünlerde yaşanan dikkat çekici fiyat artışları, dar gelirli vatandaşın tercihlerini yeniden şekillendirirken, tavuk kanadında son iki ayda kaydedilen yüzde 115’lik yükseliş ile yaklaşık 500 liraya ulaşması dikkat çekti. Sadece tavuk kanadı ve pirzola gibi ürünlerde değil, piknik ve mangal kültürünün temel ihtiyaçları olan kömür, içecek, ekmek ve diğer yan ürünlerde yaşanan fiyat artışları da yaz aylarının maliyetini katladı.
‘Hepsi zamlandı’
Yaz mevsiminin gelmesiyle birlikte mangal sezonunun da açıldığını belirten Sokak Ekonomisti Dr. Osman Sirkeci, “Ancak geçmiş yıllarda aileleri ve dostları bir araya getiren, bahçelerde, balkonlarda ve piknik alanlarında kurulan mangal sofraları bu yıl da ekonomik şartların gölgesinde kaldı. Mangalın kurulması için gerekli olan kömürden tüpe, ateş yakmak için kullanılan ekipmanlardan sofraya konulacak ürünlere kadar her kalemde yaşanan fiyat artışları, bütçeleri zorluyor. Kömür, tüp, sebze, içecek ve diğer yan ürünlerle birlikte düşünüldüğünde ortaya çıkan maliyet, dar gelirli ailelerin bütçesini aşan bir tablo oluşturuyor. Bir zamanlar sofraların vazgeçilmezi olan kuzu eti, pirzola ve benzeri ürünler artık birçok aile için lüks tüketim haline gelirken, tercihler daha ekonomik seçeneklere yöneliyor. Kanat, tavuk but ve uygun fiyatlı ürünler öne çıkarken, kıymadan yapılan köfteler de bütçeye uygun bir alternatif olarak değerlendiriliyor” dedi.
‘Hayal oluyor’
Sofradaki tercihler değişse de maliyet yükünün hafiflemediğini aktaran Dr. Sirkeci, “En uygun ürünlerle bile bir mangal hazırlamanın bedeli her geçen yıl artıyor. Düğünlerin, bayramların ve yaz tatillerinin vazgeçilmez geleneklerinden biri olan mangal kültürü de ekonomik koşullardan payını alıyor. Eskiden aileleri ve komşuları aynı sofrada buluşturan bu gelenek, bugün birçok kişi için planlanması zor bir harcamaya dönüştürdü. Birçok aile için mangal yakmak artık sıradan bir yaz alışkanlığından çok, bütçenin el verdiği ölçüde gerçekleştirilebilen bir etkinlik haline geliyor, gerçekleştiremeyenler için de hayal oluyor” diye konuştu.
‘Üretimde artış yok’
Mangal ve ızgaralık ürünlerde de fiyat artışları görülürken, tüketici talebinin arttığını belirten Türkiye Kanatlı Eti Üreticileri Birliği Yönetim Kurulu Üyesi ve İzmir İli Kanatlı Eti Üreticileri Birliği Sözcüsü Varol Gürol, “Piyasadaki hareketliliğe karşın üretici cephesinde ise maliyet baskısı devam ediyor. Yem, enerji, işçilik ve diğer üretim giderlerindeki artışa rağmen, üreticilerin yaklaşık 16 aydır entegre firmalardan herhangi bir fiyat güncellemesi alamadık. Üretime eski fiyatlarla devam etmek zorunda kaldık. Artan maliyetlerle üretim yapmak giderek zorlaştı” ifadelerini kullandı. Mangal sezonuyla birlikte tüketimin arttığını vurgulayan Türkiye Kanatlı Hayvan Eti Üreticileri Merkez Birliği (TÜKEBİR) Başkanı Abdullah Koç ise, “Fiyatların şekillenmesinde en önemli etkenlerden biri ihracat süreci oluyor. İhracatın durması ya da beklenen seviyede gerçekleşmemesi, ürünlerin iç piyasada kalmasına ve fiyatların baskılanmasına neden oluyor. Son dönemde fiyatlarda bir miktar yükseliş yaşansa da, bu artışın sektör açısından yeterli seviyeye ulaşmadığı görülüyor. Havaların ısınmasıyla birlikte vatandaşların açık alanlarda vakit geçirmesi, mangal ve benzeri sosyal etkinliklerin artması belirli ürün gruplarına olan talebi yükselteceğini düşünüyoruz” dedi.
TALEP DÜŞÜK
Talebin önceki yıla göre çok olmadığını dile getiren İzmir Kasaplar Odası Başkanı Melih Şenkara, “Bunun sebebi de Kurban Bayramı’nın yeni geçmiş olması. Bundan dolayı çok fazla bir talep olmuyor şu an. Önümüzdeki günlerde normal düzeye çıkmasını bekliyoruz. Fiyatlarda herhangi bir yükseliş ya da azalma söz konusu değil. Stabil bir şekilde gidiyor, bayram öncesindeki fiyatlarla gidiyoruz” sözlerine yer verdi.
