Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında savunma ve güvenlik alanlarında iş birliğinin geliştirilmesini amaçlayan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonunda görüşüldü. AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay başkanlığında gerçekleştirilen toplantıda, anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunduğuna ilişkin kanun teklifi oy çokluğuyla kabul edildi. Teklifin yasalaşması için TBMM Genel Kurulunda görüşülmesi gerekiyor.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması komisyonda kabul edildi
TBMM Dışişleri Komisyonunda, Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi ele alındı. Toplantıda Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, anlaşmanın içeriği ve kapsamına ilişkin milletvekillerine bilgi verdi. Sunumun ardından komisyon üyeleri teklif hakkındaki görüşlerini paylaştı. Yapılan değerlendirmeler sonucunda kanun teklifi oy çokluğuyla kabul edilerek TBMM Genel Kuruluna gönderilme aşamasına geldi.
Üç ülkeden birine saldırı diğerlerine de yapılmış sayılacak
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak tehditlere karşı savunma iş birliği oluşturulmasını öngörüyor. Anlaşmada yer alan düzenlemeye göre, taraf ülkelerden herhangi birine dışarıdan gerçekleştirilecek silahlı saldırı, diğer iki ülkeye de yapılmış kabul edilecek. Ancak bu hüküm, ortak savunma mekanizmasının kendiliğinden devreye girmesi anlamına gelmeyecek. Askerî imkânların kullanılması, birliklerin konuşlandırılması ve alınacak diğer savunma önlemleri, ülkelerin anayasal yükümlülükleri ve ulusal mevzuatları çerçevesinde belirlenecek. Bu süreçte taraf ülkeler arasında ortak istişare yürütülecek ve uygulanacak tedbirler karşılıklı mutabakatla kararlaştırılacak.
Mekke Anlaşması hangi alanları kapsıyor?
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan anlaşma, ortak savunmanın yanı sıra askerî ve teknolojik alanlarda iş birliğinin geliştirilmesini de içeriyor. Anlaşma kapsamında terörle mücadelede koordinasyonun artırılması, askerî eğitim faaliyetlerinin geliştirilmesi ve ortak tatbikatların gerçekleştirilmesi hedefleniyor. Savunma sanayisinde teknoloji paylaşımı ve ortak üretim faaliyetleri de üç ülke arasındaki iş birliğinin kapsamına giriyor.
Mekke Savunma Anlaşması NATO'nun yerine mi geçecek?
Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, komisyondaki açıklamasında Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın herhangi bir ülkeyi hedef almadığını bildirdi. Anlaşmanın savunma amaçlı hazırlandığını belirten Gümrükçü, Türkiye'nin NATO başta olmak üzere mevcut uluslararası yükümlülüklerinin devam edeceğini ifade etti. Gümrükçü, üç ülke arasında kurulması öngörülen savunma iş birliğinin NATO'nun yerine geçmeyeceğini, mevcut çok taraflı güvenlik platformlarını tamamlayıcı nitelikte olmasının amaçlandığını aktardı. Yeni düzenlemenin Orta Doğu'da güvenlik ve istikrarın desteklenmesine katkı sağlamasının hedeflendiğini de kaydetti.
Pakistan ve Suudi Arabistan anlaşmayı onayladı
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, 7 Ağustos 2026 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından Mekke'de imzalandı. Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın anlaşmaya ilişkin iç hukuk onay süreçlerini tamamladığını açıkladı. Her iki ülkenin gerekli resmî bildirimleri gerçekleştirdiğini belirten Gümrükçü, Türkiye'deki onay sürecinin ise devam ettiğini bildirdi. Türkiye'nin anlaşmaya ilişkin yasama sürecinin tamamlanabilmesi için komisyon tarafından kabul edilen teklifin TBMM Genel Kurulunda da kabul edilmesi gerekiyor.
Fuat Oktay'dan ortak savunma ve caydırıcılık açıklaması
TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, anlaşmaya ilişkin değerlendirmesinde Orta Doğu'daki gelişmeler ve bölgesel güvenlik konularına değindi. Oktay, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Anlaşması'nın ortak tehditlere karşı kolektif bir caydırıcılık mekanizması oluşturmayı amaçladığını ifade etti. Anlaşmanın herhangi bir ülkeye yönelik saldırı veya yayılmacılık hedefi taşımadığını belirten Oktay, üç ülke arasındaki savunma iş birliğinin bölgesel barış ve istikrarın güçlendirilmesine yönelik olduğunu söyledi.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması ne zaman yürürlüğe girecek?
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın Türkiye'deki onay sürecinde TBMM Dışişleri Komisyonu aşaması tamamlandı. Komisyonda oy çokluğuyla kabul edilen kanun teklifinin önümüzdeki süreçte TBMM Genel Kurulunun gündemine gelmesi bekleniyor. Pakistan ve Suudi Arabistan'ın iç onay süreçlerini tamamladığı anlaşmanın Türkiye açısından onaylanması için Genel Kurul aşamasının da tamamlanması gerekiyor.
