Hindistan’ın Batı Bengal eyaletinde doğrulanan Nipah virüsü vakaları, kısa sürede ağır klinik tabloya yol açması ve yüksek ölüm oranı nedeniyle uluslararası sağlık otoritelerini alarma geçirdi. Peki, Nipah virüsü nedir, belirtileri neler? Nipah virüsü Türkiye'de görüldü mü?
Nipah Virüsü nedir?
Nipah virüsü (NiV), ilk kez 1998 yılında Malezya’da tanımlanan, hayvanlardan insanlara bulaşabilen (zoonotik) ve yüksek ölüm oranına sahip bir RNA virüsüdür. Doğal rezervuarı meyve yarasaları (uçan tilkiler) olan virüs, domuzlar aracılığıyla da insanlara bulaşabilir. Virüsün etkisi genellikle encefalit (beyin iltihabı) ve ağır solunum yolu semptomları ile kendini gösterir.
Nipah Virüsü Türkiye’de var mı?
2026 Ocak ayı itibarıyla, Türkiye'de doğrulanmış herhangi bir Nipah virüsü vakası bulunmamaktadır. Yerel bulaş veya salgın durumu söz konusu değildir. Ancak, uluslararası seyahatler nedeniyle potansiyel bir bulaş riski söz konusudur. Sağlık otoriteleri özellikle yurt dışı temaslı vakaları yakından takip etmekte ve olası durumlara karşı erken tanı ve izolasyon protokolleri hazır bulundurulmaktadır.
Nasıl bulaşır?
Nipah virüsünün bulaş yolları oldukça geniştir:
- Yarasalardan insanlara: Kirlenmiş meyveler veya yarasa salgılarıyla temas yoluyla.
- Domuzlardan insanlara: Solunum salgıları veya dışkı yoluyla.
İnsandan insana: Özellikle hasta bireylerin solunum salgıları, idrarı veya vücut sıvılarıyla doğrudan temas sonucu. Hastanelerde, özellikle korunmasız temas durumlarında bulaş riski yüksektir.
Aşısı ve tedavisi var mı?
Bugüne kadar onaylanmış bir aşı veya spesifik bir antiviral tedavi yoktur. Tedavi yalnızca destekleyici bakım ile sınırlıdır:
- Solunum desteği,
- Beyin ödemi ve nörolojik semptomlara yönelik yoğun bakım,
- Dehidrasyon ve enfeksiyonlara karşı genel destek tedavileri.
Bazı deneysel aşı ve ilaç çalışmalarının sürdüğü biliniyor, ancak henüz klinik kullanım onayı almamış durumdalar.
Nipah Virüsü öldürür mü?
Nipah virüsü son derece ölümcül bir patojendir. Ölüm oranı %40 ile %75 arasında değişir. Bu oran salgının şiddetine, sağlık sisteminin müdahale kapasitesine ve erken teşhise göre farklılık gösterebilir. Özellikle şu riskler öne çıkar:
- Hızlı klinik ilerleme: 24-48 saat içinde koma gelişebilir.
- Nörolojik komplikasyonlar: Ensefalit ve bilinç kaybı yaygındır.
- Yüksek bulaşıcılık: Özellikle semptomlar başlamadan önce bulaş riski olması, salgın kontrolünü zorlaştırır.
Türkiye’nin hazırlığı ne durumda?
Türkiye’de sağlık otoriteleri benzer viral enfeksiyonlara karşı hazırlıklı durumda. Giriş-çıkış noktalarında termal kameralar, hızlı izolasyon sistemleri ve hastane içi enfeksiyon kontrol prosedürleri devrede. Ayrıca DSÖ (Dünya Sağlık Örgütü) ve ECDC (Avrupa Hastalık Kontrol Merkezi) ile koordineli izleme yapılmakta.
