ABD’den Türkiye’ye iade edilen ve kökeni Smyrna Antik Kenti olarak bilimsel verilerle doğrulanan mermer heykel başı, İzmir Arkeoloji Müzesi koleksiyonunda ziyaretçilerin ilgisine sunuldu. Uzun süredir Denver Art Museum envanterinde bulunan eser, yürütülen bilimsel çalışmalar ve diplomatik girişimlerin ardından ait olduğu topraklara geri döndü.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın kaçakçılıkla mücadele kapsamında sürdürdüğü çalışmaların somut örneklerinden biri olarak değerlendirilen iade süreci, akademik yayınların ve arkeolojik verilerin önemini bir kez daha ortaya koydu. Açılış töreninde konuşan Kültür Varlıkları Genel Müdürü Birol İnceciköz, Türkiye’nin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede uluslararası ölçekte belirleyici bir konumda olduğunu vurguladı.
İnceciköz, eserin iadesinde bilimsel yayınların kritik rol oynadığını belirterek, Smyrna kazılarında elde edilen bulguların akademik olarak belgelenmesinin süreci hızlandırdığını ifade etti. Denver’daki müze yetkililerinin iş birliğinin de sürece katkı sağladığını dile getiren İnceciköz, “Bu eser, bilimsel verilerin uluslararası hukukta ne kadar güçlü bir kanıt olduğunu gösteriyor” dedi.
Heykel başının sanatsal ve tarihsel özelliklerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Smyrna Agorası Kazı Başkanı Akın Ersoy, eserin milattan sonra 5. yüzyılın ilk yarısına tarihlenebileceğini belirtti. Ersoy, heykelin stil özelliklerinin klasik Roma portre geleneğinden ayrıldığını, daha çok erken Hristiyanlık döneminin estetik anlayışını yansıttığını söyledi.
Eserdeki ciddi yüz ifadesinin dikkat çekici olduğunu vurgulayan Ersoy, figürün dönemin önemli bir yöneticisini temsil ediyor olabileceğini ifade etti. İsidoros adlı bir valiye işaret eden tarihsel verilerin bulunduğunu aktaran Ersoy, ancak bu kimliğin kesinlik kazanmadığını da ekledi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy da daha önce yaptığı açıklamada, söz konusu eserin iadesinin Türkiye’nin kültürel mirasını koruma konusundaki kararlılığının bir sonucu olduğunu belirtmişti.
İzmir Arkeoloji Müzesi’nde sergilenmeye başlayan heykel başı, hem bilim dünyası hem de ziyaretçiler için önemli bir referans niteliği taşıyor. Eserin iadesi, Türkiye’nin yurtdışına kaçırılan kültür varlıklarını geri kazanma yönündeki çalışmalarının devam edeceğine işaret ediyor.
