Türkiye'de 2001 yılında çıkarılan Türk Medeni Kanunu'na göre evlenen kadınlar, eşlerinin soy ismini almak zorunda kalırken, 2011 yılında çıkan 4721 sayılı Kanun'un itiraz konusu olan 187'nci maddesine göre kadınlar, evlenmekle kocasının soyadını alacağı ancak evlendirme memuruna veya nüfus idaresine yapacağı yazılı başvuruyla kocasının soyasının önüne, önceki soyadını da kullanabileceği öngörülmüştü. 28 Nisan 2023 tarihinde Resmi Gazete'de yayınlanan karar göre ise; Kanun'un Anayasa'ya aykırı olduğu sebebiyle yapılan itiraz ile yönetmelikte değişiklik yapıldı. Değişiklik, karar tutanacağında da belirtildiği gibi 9 ay sonra yürülüğe girdi. Yeni yönetmeliğe göre artık kadınlar, herhangi bir hukuki süreç gerekmeksizin, nüfus müdürlüğüne müraacat ederek, kızlık soyadını kullanabilecek. Soyadı değişikliğinin aile kütüğünde herhangi bir karışıklık yaratmayacağını vurgulayan İzmir Barosu Başkanı Avukat Sefa Yılmaz, yeni kararın yürürlüğe girmesiyle nüfus müdürlüklerinde bu yönetmeliğe dair değişikliklar yapılacağını söyledi.
"Geç kalınmış bir karar"
Resmi Gazete'de yayımlanan kanun değişikliğinin 23'üncü maddesinde, "Kadınların evlendikleri erkeğin soyadını almasının 'İnsan haklarına saygılı devlet ilkesi' ve 'Evlilik birliğindeki eşitlik ilkesi' ne ters düştüğü" belirtilerek, evlilik hukukuna ilişkin yapılan değişikliklerin, modern hukuk sistemlerinde temel ilke olarak kabul edilen kadın- erkek eşitliği ilkesinin sürdürülmesi, bu eşitliğe ters düşen hükümlerin Kanun'dan çıkarılması gerektiği hükmü yer aldı. Bu kapsamda Kanun'un gerekçesinde eşitliğin sağlanması amacıyla erkeğin evlilik birliğinin reisi olduğunu öngören hükmün kaldırıldığı, evlilik birliğinde eşlere eşit söz hakkının tanındığı, ayıca eşlerin evlilik birliği giderlerine katılmasının da eşitlik ilkesi gözetilmek suretiyle düzenlendiği belirtildi. Alınan bu kararın geç kalındığını, çok daha önceden yönetmeliğin değişmesi gerektiğini vurgulayan İzmir Barosu Başkanı Avukat Sefa Yılmaz, "Evlilik biriği eşitliğe dayanır. Dolayısıyla kadının, kocasının soyadını alması bu eşitlik birliğine aykrı bir uygulamadır. Bu kararın çok daha önceden alınması bile gerekirdi. Şu anda yürürlüğe giren karar oldukça doğru ve yerinde bir karar. Kadınların kızlık soyadını kullanma hakkı artık resmi olarak yürürlüğe girmiş oldu" dedi.
"Kütükte sorun olmaz"
Soyadı değişiminin aile kütüğünde ve miras davalarında herhangi bir sorun teşkil etmeyeceğini belirten Yılmaz, "Alınan yeni kara göre yönetmelikte de yeni düzenlemeler yapılacaktır. Arada bir evlilik bağı olduğu için aile kütüğü açısından herhangi bir sorun, yeni yönetmelikle ortaya çıkmaz. Ayrıca kadınların kendi doy isimlerini ullanmak için herhangi hukuki bir süreç içine girmelerine de gerek kalmayacak. Çünkü bu karar yasal bir düzenleme ve idari bir süreç. Dolayısıyla kadınlar nüfus müdürlüklerine müraacat ederek, kendi soy isimlerini alabilirler" diye konuştu.
