Yıllık 700 bin tonluk üretim ve yaklaşık 1 milyon 400 bin dekarlık üretim alanıyla dünya kiraz üretiminde ilk sırada yer alan Türkiye, Çin pazarına yeniden ihracat yapabilmek için önemli bir aşamaya geldi. Türkiye'den Çin Halk Cumhuriyeti'ne kiraz ihracatının yeniden başlamasına yönelik çalışmalar kapsamında, Çin Halk Cumhuriyeti Gümrükler Genel İdaresi'nden iki teknik uzmandan oluşan heyet 22-28 Haziran 2026 tarihleri arasında Türkiye'de incelemelerde bulundu. Heyet, kiraz üretim bahçeleri, paketleme tesisleri ile soğuk işlem ve fumigasyon uygulamalarını yerinde inceleyerek ürünün bahçeden tüketiciye ulaşıncaya kadar geçen tüm izlenebilirlik sürecini değerlendirdi.
İlk durak Ankara, ardından Bornova oldu
Çinli uzmanlar Wenjun Chen ve Jinlu Cui, inceleme programına Ankara'da Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilileriyle yapılan toplantıyla başladı. Toplantıda Türkiye'nin kiraz üretiminde uyguladığı gıda güvenliği sistemleri ve yürütülen projeler hakkında kapsamlı sunum gerçekleştirildi. Heyetin ikinci durağı ise Tarım ve Orman Bakanlığı Bornova Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü oldu. Burada Akdeniz Meyve Sineği ve Kiraz Sineği ile mücadelede kullanılan tuzak sistemleri ve yürütülen çalışmalar yerinde incelendi.
Bahçeler ve ihracat tesislerinde denetim yapıldı
İncelemeler kapsamında Çin'e kiraz ihracatı için belirlenen 85 üretim bahçesinden biri olan Manisa'nın Salihli ilçesindeki AA Grup Besi ve Tarım Ürünleri Sanayi Ticaret A.Ş.'ye ait 520 dönümlük kiraz bahçesi ziyaret edildi. Bahçede üretim süreçleri, gıda güvenliği uygulamaları ve zararlılarla mücadele yöntemleri hakkında Çin heyetine bilgi verildi. Heyet daha sonra Alaşehir'de faaliyet gösteren ve Çin'e ihracat yapabilecek işletmeler arasında yer alan Cena Dış Ticaret ve Tarım Ürünleri Sanayi Ticaret A.Ş.'de incelemelerde bulundu. Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Cengiz Balık, burada kirazın tesise girişinden fumigasyon, sterilizasyon, işleme, paketleme ve ihracata kadar geçen tüm süreç hakkında heyete bilgi verdi. Program kapsamında Denizli, Isparta ve Afyonkarahisar'daki kiraz bahçeleri ile paketleme tesisleri de ziyaret edildi.
Nihai kararı Çin yönetimi verecek
Türkiye'deki incelemelerini tamamlayan teknik heyetin hazırlayacağı rapor doğrultusunda Çin yönetiminin Türkiye'den kiraz ithalatına yeniden izin verip vermeyeceği netlik kazanacak. Olumlu raporun ardından iki ülke arasında gerekli protokollerin tamamlanmasıyla ihracatın yeniden başlaması bekleniyor.
Türk kirazı Avrupa'da premium ürün
Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Cengiz Balık, Türk kirazının kalite ve aroması sayesinde Almanya, Rusya, Avusturya, Hollanda, Birleşik Krallık ile Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar gibi pazarlarda yoğun talep gördüğünü söyledi. Avrupa Birliği pazarının kalite standartları açısından dünyanın en zorlu pazarlarından biri olduğunu belirterek, Türk kirazının bu pazarda "premium ürün" olarak konumlandığını aktardı.
Bilimsel çalışmalar ihracat sürecine katkı sağladı
Türkiye'de Akdeniz Meyve Sineği ile mücadelede önemli ilerleme kaydedildiğini belirten Balık, Bornova Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü'nün yürüttüğü bilimsel çalışmalar sayesinde fumigasyon ve soğuk uygulama süreçlerinin ürün kalitesini koruduğunun ve kalıntı değerlerinin uluslararası limitlerin altında kaldığının bilimsel olarak ortaya konulduğunu söyledi. Bu çalışmaların ardından Tarım ve Orman Bakanlığı ile Çinli yetkililer arasında gerekli protokollerin imzalanmasını ve kiraz ihracatının yeniden başlamasını beklediklerini ifade etti.
Hedef yıllık 100 milyon dolarlık ihracat
Türkiye'de kiraz hasadının nisan ayında Manisa'nın Şehzadeler ilçesi ve İzmir'in Kemalpaşa ilçesinde başladığını, sezonun ise ağustos ayında Iğdır'da sona erdiğini hatırlatan Balık, Çin pazarının sektör açısından büyük önem taşıdığına dikkat çekti. Çin'de kirazın refah, bereket ve zenginliği simgeleyen prestijli bir ürün olarak görüldüğünü belirterek, özellikle Çin Yeni Yılı döneminde en çok tercih edilen hediyeler arasında yer aldığını söyledi. Yıllık yaklaşık 600 bin ton kiraz ithalatı gerçekleştiren Çin'in 3,5 milyar dolarlık pazar büyüklüğüyle dünyanın en büyük kiraz ithalatçısı olduğunu ifade eden Balık, ülkede Avrupa standartlarında gelire sahip 300 milyondan fazla tüketici bulunduğunu belirtti. Geçmiş yıllarda yaşanan sorunlardan gerekli derslerin çıkarıldığını dile getiren Balık, üretici ve ihracatçıların gerekli sorumlulukları eksiksiz yerine getireceğine inandıklarını belirterek, orta vadede Çin'e yıllık 100 milyon dolarlık kiraz ihracatına ulaşmayı hedeflediklerini kaydetti.
