İş gücünden tasarruf sağlayan dijital teknolojiler ve yapay zeka uygulamalarının hızla yaygınlaşması, yenilenebilir enerji sektöründe istihdamın yapısını köklü biçimde dönüştürmeye hazırlanıyor. Uluslararası kuruluşlar, sektörde istihdam artışının süreceğini ancak ihtiyaç duyulan iş gücünün niteliğinin değişeceğini öngörüyor.
Küresel İstihdam 12 Yılda İki Kattan Fazla Arttı
Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) ile Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından hazırlanan “Yenilenebilir Enerji ve İstihdam – Yıllık Değerlendirme 2025” raporuna göre, 2012 yılında 7,3 milyon olan yenilenebilir enerji sektöründeki küresel istihdam, 2024 yılı sonunda 16,6 milyona ulaştı. Raporda bu büyüme “kayda değer” olarak tanımlanırken, teknolojik dönüşümün iş gücü talebini farklı bir eksene taşıdığı vurgulandı.
Dijitalleşme İstihdam Artışını Yavaşlatıyor
IRENA Sosyoekonomi ve Politika Birimi Başkanı Michael Renner, 2024 yılında özellikle güneş ve rüzgar enerjisinde kurulumların rekor seviyelere çıktığını ancak istihdam artışının aynı ölçüde gerçekleşmediğini söyledi. Renner, enerji sektöründe dijitalleşmenin hızlanmasıyla birlikte iş gücünden tasarruf sağlayan teknolojilerin daha yaygın hale geldiğini, yapay zekanın devreye girmesiyle bu eğilimin güçleneceğini ifade etti.
Büyük Ölçekli Projelere Geçiş Etkili Oldu
Renner, güneş enerjisinde çatı üstü gibi küçük ve dağıtık sistemlerden, enerji santrali ölçeğindeki büyük kurulumlara yönelimin arttığına dikkat çekti. Bu dönüşümün, kurulum ve işletme süreçlerinde daha az insan gücüne ihtiyaç duyulmasına yol açtığını belirten Renner, Hindistan, Almanya ve ABD gibi ülkelerde bu eğilimin net biçimde gözlemlendiğini aktardı.
Eğitim ve Beceri Uyumuna Vurgu
COP28 kapsamında yenilenebilir enerji kapasitesinin 2030’a kadar küresel ölçekte üç katına çıkarılması yönünde verilen taahhütleri hatırlatan Renner, istihdam artışının süreceğini ancak arz ve talep arasındaki uyumsuzluğun önlenmesi için eğitim ve mesleki eğitim programlarının güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Renner, bu sürecin bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasının önemine işaret etti.
Yapay Zeka İşleri Dönüştürecek, Ortadan Kaldırmayacak
ILO Gelecek Becerileri Birimi Başkanı Olga Strietska Ilina ise yenilenebilir enerji sektörünün gençler için çevreci yönüyle cazip olduğunu, sunduğu çalışma koşulları ve ücret düzeyi nedeniyle tercih edildiğini belirtti. Ilina, küresel belirsizlikler, jeopolitik gelişmeler ve ticaret politikalarındaki değişimlerin yatırımlar üzerinde baskı oluşturduğunu, bunun da istihdamı etkilediğini dile getirdi. Ilina, farklı raporlara göre her dört işten üçünün yapay zekadan etkileneceğinin öngörüldüğünü ancak yalnızca yüzde 3’lük bir kesimin yüksek düzeyde iş ikamesi riski taşıdığını vurguladı. Bu durumun, iş gücünün yeniden beceri kazanmasını ve eğitim yatırımlarının artırılmasını zorunlu kıldığını söyledi.
Kadın ve Engelli İstihdamında Yapısal Sorunlar Sürüyor
Raporda kadınlar ve engelli bireylerin yenilenebilir enerji sektöründeki konumuna da özel bir yer ayrıldı. Ilina, sektörde her üç işten yalnızca birinin kadınlar tarafından yapıldığını, 2030’a kadar oluşacak yeni işlerin ise üçte birinden daha azının kadınlara fayda sağlayacağının öngörüldüğünü ifade etti. Kadınların çoğunlukla idari ve büro pozisyonlarında yer aldığına, bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik alanlarında ve üst yönetimde yeterince temsil edilmediğine dikkat çeken Ilina, bu döngünün kırılmasının kritik önemde olduğunu vurguladı. Engelli bireyler açısından ise kalıcı ücret farklarının devam ettiğini belirterek, eğitimin ve kapsayıcı politikaların eşitsizlikleri azaltmada temel araç olduğunu söyledi.
