ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından bölgede başlayan çatışmalar küresel enerji piyasalarını da etkiledi. Çatışmaların ardından petrol fiyatlarında yükseliş yaşanırken, motorin fiyatlarına yapılacağı açıklanan zam uygulanmadı.
Çatışmalar öncesinde Brent petrol fiyatı 70 dolar seviyesinde seyrediyordu. Bölgedeki gelişmelerin ardından Brent petrolün varil fiyatı 80 doların üzerine çıktı. Petrol fiyatlarında yaşanan bu artışın akaryakıt fiyatlarına da yansıması bekleniyor.
Motorinin litre fiyatına gece yarısından itibaren 6 lira 69 kuruş zam yapılacağı açıklanmıştı. Ancak söz konusu zam uygulanmadı ve motorin grubunda herhangi bir fiyat değişikliği gerçekleşmedi. Yapılması beklenen zam uygulanmış olsaydı bazı şehirlerde motorinin litre fiyatının 70 liraya yaklaşacağı ifade ediliyordu.
Zam beklentisinin gündeme gelmesinin ardından gece yarısına kadar birçok benzin istasyonunda uzun kuyruklar oluştu.
Öte yandan akaryakıt fiyatlarında yaşanan artışın enflasyon üzerinde de etkili olması nedeniyle geçmiş yıllarda uygulanan eşel mobil sisteminin yeniden devreye alınabileceği değerlendiriliyor. Hazine tarafından başlatılan etki analizi çalışmasının sonuçlarına göre bu hafta karar verilmesi bekleniyor. Söz konusu sistem, akaryakıttaki fiyat artışının Özel Tüketim Vergisi üzerinden karşılanmasını sağlayan bir uygulama olarak biliniyor.
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki dönemsel artışların enflasyon üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla uygulanıyor. Uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki yükseliş nedeniyle oluşabilecek fiyat artışlarının, Özel Tüketim Vergisi’nden karşılanması yoluyla pompa fiyatına yansımaması hedefleniyor. Bu sistemde örneğin motorin fiyatı vergiler hariç 20 kuruş artacaksa, motorindeki Özel Tüketim Vergisi aynı tutarda indirilerek pompa satış fiyatı sabit tutuluyor. Daha sonra motorin fiyatında indirim gerçekleşmesi halinde ise önce Özel Tüketim Vergisi tutarı artırılarak daha önce vazgeçilen vergi telafi ediliyor. Böylelikle Hazine ve Maliye Bakanlığı tüketiciyi ve dezenflasyon sürecini artan fiyatların etkisinden korumayı amaçlıyor.
Türkiye’de uygulanan eşel mobil sistemi, 2021 yılının son çeyreğinde döviz kurunda yaşanan artış nedeniyle akaryakıt ürünlerinde kaldırılmıştı.
