Temmuz ayında emekli maaşlarına uygulanan yüzde 17,56'lık artışın ardından en düşük emekli aylığı 23 bin 552 liraya yükseltildi. Ancak yapılan düzenleme sonrasında yaklaşık 800 bin emeklinin daha taban aylık kapsamına girdiği belirtildi. Böylece en düşük emekli maaşı alan kişi sayısının 4,7 milyondan yaklaşık 5,5 milyona yükseldiği ifade edildi.
Kök aylık sistemi daha fazla emekliyi taban maaşa taşıdı
Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, artışın emekli sayısındaki yükselişten değil, kök aylık sisteminin çalışma biçiminden kaynaklandığını değerlendirdi.
Mevcut uygulamada öncelikle emeklinin kök aylığına açıklanan zam oranı uygulanıyor. Daha sonra ortaya çıkan zamlı kök aylık, yürürlükte bulunan en düşük emekli aylığıyla karşılaştırılıyor. Zamlı kök aylık 23 bin 552 liranın altında kalıyorsa, aradaki fark Hazine desteğiyle tamamlanıyor. Böylece emeklinin hesabına en düşük emekli aylığı yatırılıyor.
Zam kök aylığa uygulanıyor
Temmuz dönemi için açıklanan yüzde 17,56 oranındaki artış da doğrudan ödenen maaşa değil, kök aylığa yansıtıldı. Bu nedenle zam sonrasında kök aylığı halen 23 bin 552 liranın altında kalan emeklilerin eline geçen tutar değişmedi.
Sistemde kök aylığı taban maaşın üzerinde kalan emekliler ise kendi hesaplanan aylıklarını almaya devam ediyor. Bu durum, zam oranı artsa da milyonlarca emeklinin fiilen aynı maaşı almaya devam etmesine neden oluyor.
Yaklaşık 800 bin kişi yeniden taban aylık kapsamına girdi
Daha önce zam sonrası kök aylıkları 20 bin liranın üzerine çıkan bazı emekliler taban aylık desteği almıyordu. Ancak en düşük emekli aylığının 23 bin 552 liraya yükseltilmesiyle birlikte, zamlı kök aylıkları bu tutarın altında kalan yaklaşık 800 bin kişi yeniden en düşük emekli aylığı kapsamına dahil oldu.
Paylaşılan örneklere göre;
- 15 bin lira kök aylığı bulunan emeklinin zamlı kök aylığı 17 bin 634 liraya yükselirken, ödenecek maaş 23 bin 552 lira oluyor.
- 18 bin lira kök aylığı bulunan emeklinin zamlı kök aylığı 21 bin 161 liraya çıkıyor ve maaşı 23 bin 552 liraya tamamlanıyor.
- 19 bin lira kök aylığı bulunan emeklinin zamlı kök aylığı 22 bin 336 liraya yükseliyor, ödenecek tutar yine 23 bin 552 lira oluyor.
- 20 bin lira kök aylığı bulunan emeklinin zamlı kök aylığı ise 23 bin 512 liraya ulaşıyor ve maaşı 23 bin 552 liraya tamamlanıyor.
Uzmandan kademeli maaş sistemi önerisi
Özgür Erdursun, taban emekli aylığı uygulamasının sosyal devlet anlayışı açısından önemli olduğunu belirterek, mevcut sistemin uzun yıllar yüksek prim ödeyenlerle daha düşük prim ödeyenlerin benzer maaş almasına yol açtığını ifade etti.
Erdursun, sosyal güvenlik sisteminde adaletin güçlendirilmesi için taban aylığın korunmasının yanı sıra prim ödeme gün sayısı, sigortalılık süresi, prime esas kazanç ve ödenen prim miktarı gibi kriterlerin dikkate alındığı kademeli bir emekli maaşı sisteminin oluşturulması gerektiğini değerlendirdi.
