İzmir’de lise öğrencileri, su kaynaklarında demire bağlı kirliliğin tespiti ve giderilmesine yönelik yapay zeka destekli bir sistem geliştirdi. Mobil uygulama üzerinden çalışan proje, hem hızlı analiz hem de düşük maliyetli çözüm sunmasıyla dikkat çekti.
Karşıyaka Cihat Kora Anadolu Lisesi 9. sınıf öğrencileri Nehir Karagüzel, Kuzey Şentürk ve Asil Deniz Ekmekçi, fizik öğretmeni Mehmet Sertkahya danışmanlığında yürüttükleri çalışmada, özellikle maden sahalarından kaynaklanan ağır metal kirliliğine çözüm üretmeyi hedefledi. Öğrenciler, su örneklerindeki demir iyonu miktarını yapay zeka tabanlı görüntü işleme yöntemiyle analiz eden bir sistem geliştirdi.
Geliştirilen mobil ve web tabanlı uygulama sayesinde kullanıcılar, su kaynaklarından çektikleri fotoğrafları sisteme yükleyerek kirlilik düzeyini kısa sürede öğrenebiliyor. Böylece laboratuvar ortamına ihtiyaç duymadan hızlı ve pratik bir analiz imkânı sağlanıyor.
Projenin arıtma aşamasında ise çözünmüş hava flotasyonu yöntemi kullanıldı. Bu teknikle sudaki kirleticilerin mikro kabarcıklar yardımıyla yüzeye taşınarak ayrıştırılması sağlandı. Yapılan deneylerde demir iyonlarının yüzde 90’ın üzerinde arıtıldığı ve suyun demir seviyesinin litre başına 0,2 miligramın altına indirildiği raporlandı.
Proje danışmanı Mehmet Sertkahya, geliştirilen yöntemin geleneksel kimyasal analizlere göre hem daha hızlı hem de daha ekonomik olduğunu belirterek, bu sayede kirliliğin erken aşamada tespit edilerek müdahale edilebileceğini ifade etti.
Projede yer alan öğrenciler, yapay zekayı veri analizi ve doğruluk oranını artırmak amacıyla kullandıklarını aktardı. Sistemin mevcut durumda yüzde 85 doğruluk oranına ulaştığı, farklı açılardan çekilen ve işlenen görüntülerle bu oranın daha da artırılabileceği belirtildi.
TÜBİTAK 57. Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri İzmir Bölge Yarışması’nda “Çevre ve Çevreyi Koruma” tematik alanında kimya kategorisinde bölge birinciliği elde eden proje, Türkiye finallerine katılma hakkı kazandı.
Öğrenciler, geliştirdikleri sistemin yalnızca demir değil, diğer ağır metaller ve organik kirleticiler için de kullanılabilecek potansiyele sahip olduğunu ifade ederek çalışmalarını geliştirmeyi sürdürdüklerini kaydetti.
