ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump tarafından uygulamaya konulan tarifelerin hukuki dayanağını oluşturan Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA) başkana gümrük vergisi koyma yetkisi vermediğine hükmetti. Karar, 6’ya karşı 3 oyla alındı.
Karar metninde, ABD Anayasası’na atıf yapılarak vergi ve gümrük vergisi belirleme yetkisinin Kongre’ye ait olduğu vurgulandı. Mahkeme, yasada yer alan “ithalatı düzenleme” ifadesinin vergi koyma yetkisini kapsamadığını belirtti. Ayrıca, ekonomik ve siyasi etkisi yüksek böylesi bir yetki devrinin Kongre tarafından açık ve net bir düzenleme olmaksızın başkana bırakılmış sayılamayacağı ifade edildi.
Kararda, IEEPA’nın başkana soruşturma yürütme, engelleme veya yasaklama gibi çeşitli düzenleyici yetkiler tanıdığı, ancak bu yetkiler arasında gümrük vergisi veya harç uygulamasına ilişkin açık bir hüküm bulunmadığına dikkat çekildi. Yasanın yaklaşık yarım asırlık geçmişinde hiçbir başkanın bu kapsamda bir tarife uygulamasına gitmediği de belirtildi.
Trump’tan Karara Tepki
Donald Trump, Yüksek Mahkeme’nin kararına Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısıyla yanıt verdi. Kararı “hayal kırıklığı” olarak nitelendiren Trump, ulusal güvenlik gerekçesiyle tarife uygulama hakkına sahip olduğunu savundu.
Trump, uygulanan tarifelerin ABD’yi ciddi ekonomik sıkıntılardan koruduğunu ileri sürerken, davayı açan çevreleri eleştirdi. Yabancı ülkelerin karardan memnuniyet duyduğunu söyleyen Trump, farklı yasal düzenlemeler çerçevesinde yeni adımlar atılabileceğini ifade etti.
Yüzde 10 Küresel Vergi Kararı
Trump, mevcut tarifelere ek olarak 1974 Ticaret Yasası’nın 122. maddesi kapsamında yüzde 10 oranında küresel bir tarife uygulanmasına yönelik kararnameyi imzaladığını açıkladı. Söz konusu kararın derhal yürürlüğe gireceğini belirtti.
Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada da başkanın, belirli uluslararası ödeme sorunlarını ele almak amacıyla geçici ithalat vergisi uygulama yetkisini kullandığı kaydedildi. Açıklamaya göre, ABD’ye ithal edilen ürünlere 150 gün süreyle yüzde 10 oranında vergi getirilecek ve uygulama 24 Şubat itibarıyla başlayacak.
Ayrıca ABD Ticaret Temsilciliğine, 301. madde kapsamında ülkeye karşı makul olmayan ve ayrımcı ticaret uygulamalarına ilişkin soruşturmalar başlatılması talimatı verildiği bildirildi.
Bazı Ürünler Kapsam Dışı
Beyaz Saray açıklamasında, geçici ithalat vergisinden muaf tutulacak ürünler de sıralandı. Kritik mineraller, enerji ürünleri, bazı tarım kalemleri, ilaçlar, belirli elektronik ve otomotiv ürünleri, havacılık ürünleri ile bilgi materyalleri bu kapsam dışında bırakıldı.
Bunun yanı sıra, 232. madde kapsamındaki ürünler ile ABD-Meksika-Kanada Anlaşması’na uygun Kanada ve Meksika malları ve bazı Orta Amerika ülkelerinden gelen belirli tekstil ürünlerinin de uygulamaya dahil edilmeyeceği ifade edildi.
