Yapay zekâ teknolojilerinin arama motorlarında giderek daha baskın hale gelmesi, dijital gazeteciliğin geleceğine ilişkin ciddi uyarıları da beraberinde getiriyor. Oxford Üniversitesi Reuters Gazetecilik Çalışmaları Enstitüsü tarafından yayımlanan Gazetecilik, Medya, Teknoloji Trendleri ve Tahminler 2026 raporu, yapay zekâ destekli özetlerin haber siteleri için yapısal bir tehdit oluşturduğunu ortaya koydu. 51 ülkeden 280 medya yöneticisiyle yapılan ankete dayanan rapora göre, arama motorlarından gelen okur trafiğinin önümüzdeki üç yıl içinde ortalama yüzde 43 oranında düşmesi bekleniyor. Araştırma, dijital yayıncılıkta yaşanan dönüşümün geçici değil, kalıcı bir kırılmaya işaret ettiğini vurguluyor.
Asıl kırılma arama motorlarında
Raporda, son üç yılda sosyal medya kaynaklı trafik kayıplarının da dikkat çekici boyutlara ulaştığına işaret ediliyor. Facebook’tan gelen trafiğin yüzde 43, X’ten (eski Twitter) gelen trafiğin ise yüzde 46 oranında gerilediği belirtiliyor. Ancak medya yöneticilerine göre asıl kritik eşik, Google gibi arama motorlarında yaşanıyor. Yapay zekâ destekli “özet yanıtlar”, kullanıcıların sorularına doğrudan arama sonuçları sayfasında yanıt vermesini sağlarken, haber sitelerine tıklama ihtiyacını önemli ölçüde azaltıyor. Bu durum, özellikle arama motoru trafiğine bağımlı yayıncılar için gelir ve görünürlük açısından ciddi riskler doğuruyor.
Gazetecilikte iyimserlik hızla eriyor
Araştırma, sektördeki psikolojik tabloya da ışık tutuyor. Gazeteciliğin geleceği konusunda iyimser olduğunu belirten medya yöneticilerinin oranı yüzde 38’e kadar gerilemiş durumda. Bu oran, 2022 yılında yüzde 60 seviyesindeydi. Rapora göre güven kaybının başlıca nedenleri arasında;
- Yapay zekânın hızla yayılması,
- Arama motorları ve sosyal medyada görünürlüğün azalması,
- Siyasetçilerin geleneksel medyayı devre dışı bırakarak doğrudan kitlelere ulaşması
öne çıkıyor.
Yayıncılar strateji değiştiriyor
Bu tablo karşısında medya kuruluşları yeni arayışlara yönelmiş durumda. Ankete katılan yöneticilerin büyük bölümü, YouTube, Instagram ve TikTok gibi platformlar için video içerik yatırımlarını artırmayı planladıklarını ifade ediyor. Öne çıkan stratejiler arasında;
- Saha odaklı ve özgün haberler,
- İnsan hikâyelerine dayalı anlatılar,
- Bağlam sunan analiz ve derinlikli içerikler
yer alıyor.
Gelir tarafında ise abonelik ve üyelik modelleri, yayıncıların yüzde 76’sı tarafından temel öncelik olarak görülüyor. Reklam gelirlerine bağımlılığın sürdürülemez hale geldiği değerlendirmesi, raporda açık biçimde dile getiriliyor.
Fenomen ekonomisi tartışması
Raporda sosyal medya fenomenlerinin yükselişi de eleştirel bir başlık altında ele alınıyor. Katılımcıların yüzde 70’i, içerik üreticilerinin kaliteli gazetecilik içeriklerinin görünürlüğünü azalttığını düşünüyor. Yüzde 40’ı ise yetenekli gazetecilerin, daha kazançlı ve bireysel olan fenomen ekonomisine yönelmesi nedeniyle haber merkezlerinden uzaklaştığını savunuyor.
“Varoluşsal bir meydan okuma”
Rapora imza atan Nic Newman, ortaya çıkan tabloyu “varoluşsal bir meydan okuma” olarak tanımlıyor. Newman’a göre yapay zekâ çağında metin üretim maliyetinin neredeyse sıfıra inmesi, yayıncılar açısından son derece acımasız bir rekabet ortamı yaratıyor. Buna karşın rapor, güvenilir bilgi, insan odaklı hikâyeler ve özgün gazeteciliğin tamamen ikame edilemeyeceğinin de altını çiziyor. Haber trafiğinin tamamen yok olmayacağı, ancak erişim, lisanslama ve gelir paylaşımı modellerinin yapay zekâ çağında yeniden şekilleneceği vurgulanıyor. Araştırma, dijital medyanın önümüzdeki dönemde yalnızca teknolojik değil, aynı zamanda ekonomik ve etik açıdan da köklü bir dönüşümle karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor.