Ege Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi’nin ortak yürüttüğü saha ve laboratuvar çalışmaları, Türkiye florasına tarihi bir katkı sağladı. Bilim insanları, İzmir’in Ödemiş ilçesinde yaptıkları araştırmalar sonucunda daha önce tanımlanmamış bir bitki türünü keşfetti. Bilimsel adı Umbilicus choripetalus olan bu tür, Türkçede “İzmir göbek otu” olarak adlandırıldı. Keşif, uluslararası botanik dergilerinde yayımlanarak tescillendi.
Benzersiz genetik yapı
Araştırma ekibi, örnekleri morfolojik ve moleküler düzeyde analiz etti. Bitkinin taç yapraklarının tamamen ayrık olması, onu bilinen tüm göbek otu türlerinden ayıran belirgin bir özellik olarak öne çıktı. DNA analizleri de bu farklılığı doğruladı. Bilim insanları, İzmir göbek otunun Mardin ve Sudan’daki akraba türlerle genetik benzerlik taşısa da farklı bir evrimsel süreç izlediğini belirtti.
Türkiye florasında bir ilk
Dünyada 16 göbek otu türü bulunurken, Türkiye’de bu sayı İzmir göbek otuyla birlikte 8’e yükseldi. Ancak bu yeni tür, yalnızca Türkiye topraklarında görüldüğü için ülkenin ilk ve tek endemik göbek otu olarak kayıtlara geçti. Bu durum, İzmir’in biyolojik çeşitlilik açısından küresel öneme sahip bölgelerden biri olduğunu bir kez daha gösterdi.
Maden tehdidi ve koruma çağrısı
Saha çalışmalarında yalnızca 550 birey tespit edilmesi, türün yok olma riskiyle karşı karşıya olduğunu ortaya koydu. Uzmanlar, olası madencilik faaliyetlerinin bu nadide türü yok edebileceği uyarısında bulunuyor. Akademisyenler, Ovacık Platosu’nun acilen koruma altına alınması ve sanayi faaliyetlerine kapatılması gerektiğini vurguluyor.
