Gökbilimciler, Dünya’ya görece yakın mesafede yer alan ve boyutları bakımından Dünya’ya oldukça benzeyen yeni bir ötegezegen adayını bilim dünyasının gündemine taşıdı. HD 137010 b adı verilen gezegen, yaklaşık 146 ışık yılı uzaklıkta bulunuyor ve yıldızının yaşanabilir kuşağında yer alma ihtimaliyle dikkat çekiyor. Ancak ilk veriler, bu gezegenin yaşam barındırma potansiyeline dair temkinli olunması gerektiğini ortaya koyuyor.
Keşif Eski Verilerden Geldi
Gezegenin varlığı, NASA’nın Kepler Uzay Teleskobu'nun K2 görevi sırasında 2017 yılında topladığı verilerin yeniden analiz edilmesiyle ortaya çıkarıldı. HD 137010 b, yıldızının önünden geçerken neden olduğu çok küçük parlaklık düşüşü sayesinde tespit edildi. Bu yöntem, ötegezegen araştırmalarında yaygın olarak kullanılan “geçiş yöntemi”ne dayanıyor.
Dünya’ya Şaşırtıcı Derecede Benziyor
Araştırmacılara göre gezegenin yörünge süresi yaklaşık 355 gün, yani Dünya’nın Güneş etrafındaki dönüş süresine oldukça yakın. Çapı ise Dünya’dan yalnızca yüzde 6 daha büyük. Gezegen, Güneş’e benzeyen ancak ondan biraz daha soğuk ve daha sönük bir yıldızın çevresinde dolanıyor. Yapılan hesaplamalar, gezegenin yıldızının yaşanabilir kuşağında yer alma ihtimalinin yaklaşık yüzde 50 olduğunu gösteriyor.
Keşfin İzini Bir Lise Öğrencisi Sürdü
HD 137010 b’nin hikâyesini ilginç kılan unsurlardan biri de keşfin arka planı. Gezegenin ilk sinyalleri, profesyonel astronomlardan önce yurttaş bilim insanları tarafından fark edildi. Çalışmanın ilk yazarı Alexander Venner, bu sinyali lise öğrencisiyken katıldığı Planet Hunters projesi kapsamında tespit eden isimler arasında yer aldı. Venner, yıllar sonra aynı verileri yeniden analiz eden ekibe liderlik ederek gezegen adayının bilimsel olarak gündeme taşınmasını sağladı.
Yaşanabilir Kuşakta Ama Soğuk
Her ne kadar HD 137010 b teorik olarak yaşanabilir kuşakta yer alsa da, bilim insanları gezegenin yüzey koşullarına dair iyimser değil. Yıldızının Güneş’ten daha soğuk olması nedeniyle gezegenin yüzey sıcaklığının eksi 70 dereceye kadar düşebileceği tahmin ediliyor. Bu durum, gezegenin büyük ölçüde buzla kaplı, “kar topu gezegen” olarak tanımlanan bir yapıya sahip olabileceğine işaret ediyor.
Kesinleşmesi İçin Daha Fazla Gözlem Gerek
Çalışmaya dahil olmayan Swinburne Üniversitesi’nden astrofizikçi Sara Webb, keşfin bilimsel açıdan son derece önemli olduğunu ancak gezegenin henüz kesin olarak doğrulanmadığını vurguluyor. Webb’e göre bir ötegezegenin bilim dünyasında kesin kabul görmesi için genellikle en az üç geçiş gözleminin doğrulanması gerekiyor.
Bilim Dünyasının Yeni Odağı Olabilir
Araştırma, bu hafta Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlandı. HD 137010 b’nin ilerleyen gözlemlerle doğrulanması halinde, gezegen Dünya’ya en yakın yaşanabilir kuşak gezegen adaylarından biri olarak gökbilim araştırmalarının merkezine yerleşebilir. Bilim insanları, James Webb gibi yeni nesil teleskoplarla yapılacak gözlemlerin, gezegenin atmosferi ve yüzey koşulları hakkında daha net ipuçları sunabileceğini belirtiyor. Şimdilik HD 137010 b, yaşam ihtimali olan ama buzla kaplı bir dünya olma ihtimaliyle gökyüzünün en merak uyandıran adayları arasında yer alıyor.
