ChatGPT çöktü mü, neden çalışmıyor?

Yapay zeka platformu ChatGPT'ye erişmek isteyen milyonlarca kullanıcı, 25 Temmuz Cumartesi günü teknik aksaklıklarla karşılaştı. Dünya genelinde çok sayıda kişi platforma giriş yapmakta ve yanıt almakta zorlanırken, yaşanan sorun sosyal medyanın birinci gündem maddesi haline geldi.

Kullanıcılar Yanıt Alamıyor, Sohbet Geçmişi Yüklenmiyor

Günün ilk saatlerinden itibaren artış gösteren bildirimlere göre kullanıcılar; mevcut sohbet geçmişlerine ulaşamama, yeni diyalog başlatamama ve oturum açma süreçlerinde hata alma gibi problemler yaşıyor. Arıza tespit platformu Downdetector verilerinde de OpenAI sistemlerine yönelik hata raporlarında ciddi bir sıçrama kaydedildi.

OpenAI Cephesinden Açıklama Bekleniyor

Erişim kısıtlamasının ardından gözler OpenAI’ın resmi sistem durumu (status) sayfasına çevrildi. Kesintinin kaynağının OpenAI altyapısındaki genel bir teknik arızadan kaynaklandığı değerlendiriliyor.

Öte yandan, yaşanan bu kesintinin bölgesel ve sunucu bazlı olarak farklılık gösterebileceği, bazı kullanıcıların platformu sorunsuz kullanmaya devam ederken bazılarının ise tam erişim engeliyle karşılaşabileceği belirtiliyor. OpenAI yetkililerinin sorunun kaynağına ve çözüm sürecine ilişkin resmi bilgilendirmeyi kısa süre içinde paylaşması bekleniyor.

Meta tarafından paylaşılan bilgilere göre yeni özellikler tüm kullanıcılara aynı anda değil, kademeli olarak sunulacak. Bu nedenle bazı kullanıcılar güncellemelere daha erken erişebilecek.

iPad'de telefona ihtiyaç duymadan WhatsApp kullanılabilecek

Yeni güncellemeyle birlikte WhatsApp'ın iPad deneyiminde önemli bir değişiklik hayata geçirildi. Daha önce iPad'de WhatsApp kullanabilmek için mevcut bir telefon hesabını bağlamak gerekirken, artık kullanıcılar doğrudan tablet üzerinden yeni bir WhatsApp hesabı oluşturabilecek.

Bu yenilik sayesinde iPad, bağımsız bir cihaz olarak kullanılabilecek ve telefon bağlantısına ihtiyaç duyulmadan mesajlaşma deneyimi sunacak.

Android Auto ve CarPlay desteği genişletildi

WhatsApp, araç içi kullanım özelliklerini de geliştirdi. Güncellenen Android Auto ve Apple CarPlay desteği sayesinde sürücüler, gelen mesajları sesli olarak dinleyebilecek ve sesli komutlarla yanıt verebilecek.

Bunun yanında araç ekranı üzerinden arama başlatma, arama geçmişini görüntüleme ve favori kişilere ulaşma gibi işlevler de desteklenmeye başladı. Böylece uygulamanın araç içindeki kullanım alanı daha kapsamlı hale geliyor.

PDF dosyaları artık indirilmeden düzenlenebilecek

Güncellemenin öne çıkan yeniliklerinden biri de PDF düzenleme özelliği oldu. Adobe Acrobat iş birliğiyle geliştirilen sistem sayesinde WhatsApp Web ve masaüstü uygulaması üzerinden açılan PDF dosyaları, cihaz hafızasına indirilmeden düzenlenebilecek.

Kullanıcılar dosyalar üzerinde metinleri işaretleyebilecek, not ekleyebilecek ve çeşitli düzenlemeler yapabilecek. Bu özelliğin mobil uygulamalara ne zaman geleceğine ilişkin ise henüz resmi bir tarih paylaşılmadı.

WhatsApp Durumu'na müzik ekleme özelliği geliyor

Yeni güncelleme kapsamında WhatsApp Durumu için de yeni bir paylaşım seçeneği sunuluyor. Spotify ve Apple Music gibi dijital müzik platformlarında dinlenen parçalar, doğrudan WhatsApp Durumu'nda paylaşılabilecek.

Böylece kullanıcılar ekran görüntüsü almadan veya farklı yöntemlere başvurmadan dinledikleri müzikleri durum güncellemelerinde paylaşabilecek.

Yenilikler kademeli olarak dağıtılıyor

Meta, açıklanan yeni özelliklerin tüm kullanıcılara aşamalı olarak sunulduğunu belirtti. Güncellemelerin cihaz, bölge ve hesap durumuna göre farklı zamanlarda kullanılabilir hale gelmesi bekleniyor.

Yapay Zeka Destekli Grafik Mimarisinin Taşınabilir Sistemlere Etkisi

Gelişmiş grafik mimarileri, yüksek hesaplama gücü gerektiren zorlu yazılımlarda ve grafik yükü ağır oyunlarda belirleyici rol oynar. RTX 5080'li laptoplar karmaşık sahne işlemelerinden yüksek çözünürlüklü kaplama yüklemelerine kadar pek çok alanda pürüzsüz çalışma imkânı yaratır. Güçlü grafik işlemcilerin mobil kasalara entegrasyonu, masaüstü seviyesindeki işlem gücünü her yere taşıma avantajı sunar.

Yüksek çözünürlüklü grafik ayarlarında bile kare hızlarını sabit tutma kabiliyeti, bu mimarinin öne çıkan yönlerinden biridir. Ayrıca derin öğrenme destekli algoritmalar sayesinde ek yük yaratmadan görsel kaliteyi artırma yeteneği ile ışın izleme çekirdekleriyle ışık, gölge ve yansıma hesaplamalarını gerçek zamanlı yürütme başarısı sunar. Taşınabilir platformlarda bu denli yüksek bir grafik gücüne sahip olmak yaratıcı süreçlerde zaman kaybını engeller. Proje render süreleri kısalırken oyun içi tepki süreleri minimum seviyeye iner.

Termal Yönetim ve Güç Dengesi

Yüksek performans sunan bileşenler doğru bir soğutma mimarisiyle desteklendiğinde potansiyelini tam anlamıyla yansıtır. RTX 5080'li laptoplar içerisinde yer alan gelişmiş termal tasarımlar ısınma kaynaklı frekans düşüşlerinin önüne geçer.

Fan bıçaklarının aerodinamik yapısı, ısı borularının yerleşimi ve hava akış kanalları işlemci ile grafik biriminin sürekli yüksek değerlerde çalışmasına olanak tanır. Monster Semruk ve Tulpar serisi gibi üst segment modeller bu soğutma disiplinini başarılı biçimde uygular.

Dijital İçerik Üretiminde RTX 5080'li Laptoplar

Grafik kartlarının sağladığı işlem kapasitesi yalnızca oyuncuları hedeflemez. 3D animasyon, video kurgu, yazılım geliştirme ve mimari modelleme ile ilgilenen profesyoneller de RTX 5080'li laptoplar tercihiyle süreçlerini hızlandırır. Zaman odaklı çalışan içerik üreticileri, yüksek belleğe ve veri aktarım hızına sahip bu sistemler üzerinden iş akışlarını sorunsuz yürütür.

Monster bilgisayarlarda yer alan yüksek yenileme hızlı ve hassas renk gamutuna sahip ekranlar, grafik kartının ürettiği her detayı kusursuz biçimde yansıtır. Doğru renk üretimi ile güçlü grafik işlemcinin birleşimi taşınabilir ortamda tam teşekküllü bir çalışma istasyonu deneyimi yaşatır.

Mobil Oyunculukta Zirve Performansı ve RTX 5080'li Laptoplar

Güncel oyun motorları, donanımları son limitlerine kadar zorlayan detay seviyelerine sahiptir. Rekabetçi oyunlarda anlık gecikmelerin önüne geçmek, hikaye odaklı yapımlarda ise atmosferi tüm gerçekçiliğiyle hissetmek grafik gücüyle doğrudan ilişkilidir. RTX 5080'li laptoplar en yüksek grafik konfigürasyonlarında bile akıcılıktan ödün vermez.

Geleceğin donanım standartlarını bugünden sunan RTX 5080'li laptoplar uzun vadeli bir kullanım ömrü vaat eder. Sistem bileşenlerinin birbiriyle uyumlu çalışması, yazılımsal güncellemelerin desteklenmesi ve bant genişliğinin yüksek tutulması donanımın güncelliğini korur. RTX 5080'li laptoplar kullanan oyuncular önümüzdeki yıllarda çıkacak oyunlarda da yüksek grafik kalitesini sürdürebilir.

Taşınabilir form faktöründe maksimum işlem yeteneği arayanlar için RTX 5080'li laptoplar mühendislik ve tasarım açısından ideal çözümler üretir. Monster Notebook, güçlü konfigürasyonları ve teknik destek avantajlarıyla RTX 5080'li laptoplar segmentinde beklentileri karşılayan seçenekler sunmaya devam eder. Kesintisiz oyun deneyimi ve profesyonel iş yükleri için RTX 5080'li laptoplar yatırımı yapmak mobil özgürlüğü yüksek performansla birleştirir. RTX 5080'li laptoplar ile gücü her an yanınızda taşıyabilirsiniz.

GPT-5.6 Sol ve ön sürüm model kullanıldı

OpenAI’nin açıklamasına göre olayda GPT-5.6 Sol ile daha gelişmiş bir ön sürüm model kullanıldı. Modellerin, siber yeteneklerin sınırlarını ölçmek amacıyla yüksek riskli siber faaliyetlere yönelik bazı güvenlik kısıtlamaları azaltılmış test ortamında çalıştırıldığı belirtildi. Şirket, bu olayı en ileri düzey siber kabiliyetleri içeren, yeni türde ve benzeri görülmemiş bir güvenlik vakası olarak değerlendirdiğini açıkladı.

Hugging Face ihlali tespit edip durdurdu

Açıklamada, modellerin test sürecinde OpenAI araştırma ortamı ile Hugging Face’in üretim altyapısındaki güvenlik açıklarını zincirleme biçimde kullandığı, değerlendirme testine ilişkin çözümlere ulaşmaya çalıştığı ifade edildi. Hugging Face güvenlik ekibinin ve şirket bünyesindeki yapay zeka destekli sistemlerin faaliyetleri tespit ederek durdurduğu, ardından iki şirketin inceleme ve olayın yeniden yapılandırılması sürecinde iş birliği yaptığı kaydedildi.

Yeni güvenlik önlemleri devrede

OpenAI, soruşturma sürerken araştırma hızını yavaşlatma pahasına altyapı yapılandırmalarına yönelik daha sıkı kontroller uygulamaya başladığını bildirdi. Şirket ayrıca tespit edilen sıfırıncı gün güvenlik açığını ilgili yazılım sağlayıcısına sorumlu açıklama ilkeleri doğrultusunda ilettiğini, güvenlik açığının giderilmesi için çalışıldığını duyurdu. Hugging Face’in “güvenilir erişim” programına dahil edildiği ve savunma kapasitesini güçlendirmek için OpenAI modellerinden yararlanılacağı da açıklandı.

“Güvenlik, kabiliyetlerle birlikte gelişmeli”

OpenAI, olayın gelişmiş yapay zeka modellerinin kaynak koduna erişmeden gerçek sistemlerde yeni saldırı yolları bulup kullanabildiğini gösterdiğini belirtti. Şirket; model geliştirme sürecindeki yalıtım, izleme, erişim denetimi ve değerlendirme uygulamalarını güçlendireceğini, benzer sistemlerin savunma amaçlı kullanılmasına yönelik çalışmalarını sürdüreceğini kaydetti.

Facebook ve Instagram çöktü mü?

Dünya genelinde milyonlarca kişi tarafından kullanılan Meta bünyesindeki sosyal medya platformları Facebook ve Instagram'da 22 Temmuz 2026 tarihinde erişim sorunları yaşandı. Öğle saatlerinden itibaren çok sayıda kullanıcı, platformlarda akışın yenilenmemesi, mesajların iletilmemesi ve içeriklerin yüklenmemesi gibi problemlerle karşılaştığını bildirdi.

Yaşanan aksaklıkların ardından kullanıcılar, arama motorlarında "Facebook çöktü mü?", "Instagram çöktü mü?" ve "Instagram neden açılmıyor?" gibi sorgulara yoğun şekilde yöneldi. Erişim problemlerine ilişkin bildirimler, kesinti takip platformlarında da artış gösterdi.

Facebook ve Instagram'da hangi sorunlar yaşanıyor?

Kullanıcılardan gelen geri bildirimlere göre Instagram'da ana sayfa, keşfet bölümü ve kullanıcı profilleri zaman zaman yüklenmezken, bazı hesaplarda beyaz ekran sorunu görüldü. Bunun yanı sıra hikâyelerin görüntülenemediği, fotoğraf ve videoların yüklenmediği, doğrudan mesajların ise gönderilemediği yönünde çok sayıda bildirim paylaşıldı.

Facebook tarafında ise haber akışının yenilenmemesi, gönderilerin görüntülenememesi ve zaman tünelinin güncellenmemesi en sık karşılaşılan sorunlar arasında yer aldı. Bazı kullanıcılar hesaplarına giriş yaparken "Sitedeki bir sorundan dolayı hesabına şu anda ulaşılamıyor" uyarısıyla karşılaştıklarını aktardı.

Meta'dan resmi açıklama geldi mi?

22 Temmuz itibarıyla Facebook ve Instagram'da yaşanan erişim sorunlarına ilişkin Meta tarafından resmi bir açıklama yapılmadı. Sorunun küresel çapta mı yoksa belirli bölgeleri mi etkilediğine ilişkin de şirketten doğrulanmış bir bilgi paylaşılmadı.

Kullanıcılar ise yaşadıkları erişim problemlerini kesinti takip platformları ve sosyal medya üzerinden bildirmeyi sürdürürken, sorunun ne zaman tamamen giderileceği konusunda resmi makamlardan gelecek açıklamalar bekleniyor.

Bloomberg yazarı Mark Gurman'ın paylaştığı bilgilere göre yeni program, kullanıcıların cihaz bedelini tek seferde ödemek yerine belirli bir süreye yayılan ödeme modeliyle kullanabilmesini sağlayacak. Böylece Apple ekosistemindeki cihazlara erişimin daha esnek hale gelmesi hedefleniyor.

iPhone ve Mac için farklı kiralama süreleri

Program kapsamında ürün gruplarına göre farklı kiralama seçenekleri sunulacak. Buna göre iPhone ve Apple Watch modelleri için 24 aya kadar, Mac ve iPad modelleri için ise 36 aya kadar kiralama süresi uygulanabilecek.

Sözleşme süresi sona erdiğinde kullanıcılar üç farklı seçenekten birini tercih edebilecek. Cihazın kalan tutarını ödeyerek sahip olmak, ürünü Apple'a iade etmek ya da mevcut cihazı en yeni modelle değiştirmek mümkün olacak. Bazı özel işlemlerde ise ek ücret uygulanabileceği belirtiliyor.

Artan maliyetler yeni modeli gündeme getirdi

Apple'ın kiralama sistemini devreye almaya hazırlanmasının arkasında yükselen donanım maliyetlerinin bulunduğu ifade ediliyor. Özellikle yapay zeka teknolojilerine yönelik talebin bellek çipi pazarında oluşturduğu baskı, sektör genelinde üretim maliyetlerini artırdı.

Teknoloji dünyasında "RAMageddon" olarak adlandırılan bu süreç nedeniyle Apple'ın da ürün fiyatlarında artış hazırlığında olduğu belirtiliyor. Şirketin planladığı kiralama modeliyle, fiyat artışlarının kullanıcılar üzerindeki etkisini azaltmayı ve yeni cihazlara erişimi kolaylaştırmayı amaçladığı öne sürülüyor.

Bakan Uraloğlu, Türksat 6A'nın yalnızca Türkiye'nin uzaydaki teknolojik kapasitesini artırmakla kalmadığını, aynı zamanda uluslararası yayıncılık ve haberleşme alanındaki etkinliğini de genişlettiğini ifade etti.

Türksat 6A geniş bir coğrafyaya hizmet veriyor

Uraloğlu'nun verdiği bilgilere göre Türksat 6A'nın kapsama alanı Türkiye ile sınırlı kalmıyor. Pakistan, Hindistan, Nepal, Bangladeş, Myanmar, Tayland, Malezya, Endonezya ve Sri Lanka'nın da aralarında bulunduğu geniş bir coğrafya, Türksat 6A'nın hizmet verdiği bölgeler arasında yer alıyor.

Bakan Uraloğlu, Güney Asya kapsamındaki 10 ülkede yalnızca Türksat 6A üzerinden 69 televizyon kanalına yayın hizmeti sunulduğunu belirtti.

Türksat uyduları üzerinden 550'den fazla kanal yayın yapıyor

Türksat'ın yayıncılık kapasitesine ilişkin de bilgi veren Uraloğlu, şirketin uyduları üzerinden yayın yapan televizyon kanalı sayısının 550'yi aştığını söyledi. Türksat 6A'nın devreye alınmasıyla birlikte şirketin küresel yayıncılık pazarındaki konumunun daha da güçlendiğini ifade eden Uraloğlu, yeni teknolojik yatırımların uluslararası iş birliklerini de desteklediğini dile getirdi.

Türksat ile EshailSat arasında stratejik ortaklık

Konuşmasında uluslararası iş birliklerine de değinen Uraloğlu, Türksat ile Katar merkezli uydu şirketi EshailSat arasında stratejik bir anlaşmaya imza atıldığını açıkladı.

Anlaşma kapsamında, 50 derece doğu yörüngesinde görev yapacak yüksek veri kapasiteli Ka-Band Eshail 3 uydusuna yönelik ortak çalışmalar yürütüleceğini belirten Uraloğlu, bu iş birliğinin Türkiye'nin uydu teknolojileri alanındaki uluslararası etkinliğini artırmayı hedeflediğini söyledi.

Zorlu görevleri otonom tamamladı

Kara araçları alanındaki en prestijli uluslararası organizasyonlardan biri olarak gösterilen yarışmada Ayaz, zorlu parkurlarda insan müdahalesi olmadan hareket etti. Engel algılama, rota planlama, otonom navigasyon ve görev tamamlama yetenekleriyle öne çıkan araç, jüri değerlendirmesinde yüksek puan aldı. Takım, bu sonuçla hem Türkiye’yi hem de İTÜ’yü uluslararası platformda temsil etti.

Bir yıllık çalışmanın ürünü

İTÜ RAKE Takımı Kaptanı Ahmet Emre Aktaş, aracın geliştirme çalışmalarına yaklaşık bir yıl önce başladıklarını belirtti. Arama kurtarma robotları üzerine çalıştıklarını ifade eden Aktaş, “Ayaz isimli bu araçta tamamen yazılımımızı ve otonom algoritmalarımızı geliştirdik. Takımımız elektronik, mekanik, organizasyon ve yazılım ekiplerinden oluşuyor. Bir yıl boyunca düzenli çalışarak bu ürünü ortaya çıkardık” dedi.

“Emeklerimizin karşılığını aldık”

Ayaz ile ilk kez ABD’deki yarışmaya katıldıklarını anlatan Aktaş, dünya ikinciliğinin takım için büyük bir gurur kaynağı olduğunu söyledi. Aktaş, “Dünyanın farklı ülkelerinden birçok takım bu yarışma için bir yıl boyunca çalışıyor. Biz de ülkemizi ve İTÜ’yü temsil ederek dünya ikincisi olduk. Çok çalışmıştık, emeklerimizin karşılığını aldık” diye konuştu.

Hedef kara ve hava araçlarını birlikte çalıştırmak

Takımın yeni hedefinin kara ve hava araçlarının birlikte görev yapabildiği otonom bir arama kurtarma sistemi kurmak olduğunu belirten Aktaş, hava araçları için de çalışmalara başladıklarını kaydetti. Projede yapay zeka algoritmalarından yararlandıklarını aktaran Aktaş, aracın engelleri tanıyıp güvenli güzergahı kendi başına belirleyebildiğini söyledi. Planlanan sistemde dronun afet bölgesini havadan tarayarak tehlikeli alanları ve canlıları tespit etmesi, oluşturduğu haritayı kara aracına aktarması; kara aracının ise güvenli rotadan ilerleyerek bölgeye ulaşması hedefleniyor.

Farnborough’da bilgilendirme toplantısı

İngiltere’de yarın başlayacak Farnborough Airshow’da düzenlenecek bilgilendirme toplantısında, testlerden elde edilen kritik sonuçların yanı sıra önümüzdeki dönemde yürütülmesi planlanan faaliyetler ele alınacak. İnsanlı savaş uçakları ile insansız platformların birlikte görev yapabilmesini amaçlayan çalışmaların, savunma teknolojilerinde yeni nesil operasyonel kabiliyetlere katkı sunması hedefleniyor.

Bayraktar TB3 de fuarda sergilenecek

Fuar kapsamında Bayraktar TB3 insansız hava aracı da ziyaretçilerle buluşacak. Kısa pistli platformlardan kalkış ve iniş yapabilme kabiliyetiyle öne çıkan TB3, Baykar ve Leonardo’nun ortak girişimi LBA Systems aracılığıyla Avrupa pazarına açılma sürecinin sembol platformlarından biri olarak değerlendiriliyor. TB3’ün Farnborough’da sergilenmesi, iki şirketin işbirliğinin yalnızca deneysel çalışmalarla sınırlı kalmadığını; üretime yakın ve somut platformlarla da desteklendiğini ortaya koyacak.

Ortak girişim İtalya merkezli faaliyet yürütüyor

Baykar ile Leonardo arasındaki işbirliği, Mart 2025’te Roma’da imzalanan mutabakat muhtırasıyla başladı. Haziran 2025’te Paris Airshow’da resmi ortak girişim sözleşmesi imzalanırken, eşit ortaklık yapısıyla kurulan ve İtalya merkezli faaliyet gösteren LBA Systems’in; insansız hava sistemlerinin tasarımı, geliştirilmesi, üretimi ve desteklenmesine odaklandığı belirtildi.

Baykar’ın ileri insansız platformların tasarım ve geliştirme alanındaki tecrübesi ile Leonardo’nun elektronik sistemler, faydalı yükler, sertifikasyon ve insanlı-insansız işbirliği kabiliyetlerinin bir araya getirilmesi hedefleniyor. Farnborough’daki açıklamanın, Avrupa’nın insansız hava sistemleri ile insanlı-insansız takım çalışması alanındaki yetkinliklerini geliştirme sürecinde stratejik önem taşıması bekleniyor.

12 bilimsel proje hayata geçiriliyor

Oşinografi, biyoloji, kimya, atmosfer dinamikleri, meteoroloji, jeodezi ve uydu sistemleri alanlarında toplam 12 bilimsel proje ve çalışma yürütülen sefere 12 bilim insanı katılıyor. Bilim heyetinde Türkiye’den araştırmacıların yanı sıra 3 yabancı bilim insanı da yer alıyor. Ekip, “Ulusal Kutup Bilim Stratejisi” kapsamında küresel iklim değişikliği, tehdit altındaki ekosistemler ve insan kaynaklı etkiler gibi ulusal ve uluslararası öneme sahip bilimsel temalar üzerine çalışmalarını sürdürüyor.

Deniz buzu hattında örnekleme yapıldı

Araştırma ekibi, Vanuatu bayraklı 44 metre uzunluğundaki “Sola” isimli gemide bilimsel çalışmalarını yürütüyor. Tromso’ya 1200 deniz mili uzaklıktaki deniz buzu hattına ulaşan ekip, bu alandaki örnekleme noktalarında çalışmalar gerçekleştirdi. Sefer, önceki yıllarda olduğu gibi güncellenen çevre protokolleri doğrultusunda ve doğada minimum iz bırakılması prensibiyle yürütülüyor.

Kacır’dan bilim heyetine tebrik

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda 6. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi heyetinin 81 derece kuzey enlemindeki deniz buzu hattına ulaştığını duyurdu. Bilim insanlarının oşinografiden atmosfere, biyolojiden uydu sistemlerine uzanan geniş bir yelpazede 12 farklı projeyi uluslararası araştırmacılarla birlikte yürüttüğünü belirten Kacır, yaklaşık 3 bin deniz mili yol kat eden ekibin 80’i aşkın örnekleme noktasında elde ettiği verilerle Türkiye’nin kutup araştırmalarındaki bilimsel kapasitesini güçlendirdiğini ifade etti. Kacır, Milli Teknoloji Hamlesi vizyonuyla bilimin yalnızca laboratuvarlarda değil, dünyanın en zorlu coğrafyalarında da icra edildiğini kaydetti.

Uluslararası araştırmacılar da ekipte

6. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi Lideri kaptan Doğaç Baybars Işıler, 80’den fazla örnekleme noktasında çalışmaların sürdüğünü belirtti. Her yıl elde edilen bilimsel çıktılar ışığında bir sonraki yılın çalışmalarını planladıklarını ifade eden Işıler, örnekleme noktaları ile yürütülen bilimsel araştırma sayısını artırmayı hedeflediklerini söyledi. Ekipte Arjantin, Uruguay ve Bulgaristan’dan birer yabancı araştırmacının bulunduğunu aktaran Işıler, uluslararası araştırmacılarla birlikte hayvan ve deniz buzu gözlemleri gerçekleştirdiklerini, CTD cihazlarıyla derinlik bazlı sıcaklık ve tuzluluk ölçümleri yaptıklarını belirtti.

Kutup canlıları da gözlemlendi

Bilim ekibi, sefer boyunca oşinografi, meteoroloji, konumlandırma, uydu verileri ve uzay gözlemlerine yönelik çalışmalar da yürütüyor. Araştırmacılar, gemi seyri sırasında kutup ayısı, mors, balina ve fok gibi kuzey kutup canlılarının gözlem ve takibini de gerçekleştirdi. Sefer kapsamında elde edilecek verilerin, iklim değişikliğinin Arktik ekosistemler üzerindeki etkilerinin anlaşılmasına katkı sunması bekleniyor.

Raporlar 10.45’te yükseldi

Outage Report ekranında yer alan verilere göre Facebook için arıza sinyalleri Türkiye saatiyle 10.44 itibarıyla başladı. Bildirimlerin 10.45’te yükselişe geçtiği ve dakikada yaklaşık 3 rapor seviyesine ulaştığı görüldü. Paylaşılan grafikte kesintinin “ongoing” yani devam ediyor olarak işaretlendiği, ilk tespit anından kısa süre sonra rapor sayılarında artış yaşandığı belirtildi.

En çok “çalışmıyor” bildirimi yapıldı

Kullanıcı raporlarının büyük bölümünün Facebook’un çalışmamasına ilişkin olduğu aktarıldı. Outage Report ekranındaki verilere göre bildirimlerin yüzde 80’inin “Not working” kategorisinde toplandığı görüldü. Aynı ekranda son 1 saatte 11, son 15 dakikada 11 ve son 5 dakikada 7 sinyal kaydedildiği bilgisi yer aldı. Kesinti eğilimi ise “Rising” yani yükselişte olarak gösterildi.

Son 24 saatte ani sıçrama

IsDown tarafından paylaşılan 24 saatlik servis sağlığı grafiğinde, gün boyunca düşük seviyelerde seyreden kullanıcı raporlarının sabah saatlerinde belirgin şekilde arttığı görüldü. Grafikte son bölümde kırmızı renkle işaretlenen yüksek rapor yoğunluğu, Facebook servis durumuna ilişkin kullanıcı şikayetlerinde ani bir sıçrama yaşandığını ortaya koydu. IsDown, Facebook’u Ocak 2023’ten bu yana izlediğini, bu süreçte 163 olay yakaladığını ve 3 bileşeni gerçek zamanlı takip ettiğini bildirdi.

Resmi açıklama bekleniyor

Kesinti bildirimlerine ilişkin Facebook veya Meta tarafından paylaşılan resmi bir açıklama bilgisi bulunmuyor. Kullanıcı raporlarına dayanan kesinti izleme platformlarındaki veriler, sorunun kapsamı ve nedeni hakkında kesin bilgi sunmazken, arızanın bölgesel mi yoksa daha geniş çaplı mı olduğunun yapılacak resmi bilgilendirmelerle netleşmesi bekleniyor.

2026’da 100 bine kadar insansı robot öngörülüyor

Geçen yıl dünya genelinde yaklaşık 13 bin insansı robotun kullanılmak üzere firmalara gönderildiği belirtilirken, Goldman Sachs verilerine göre 2026’da bu sayının 50 bin ila 100 bin arasında gerçekleşmesi bekleniyor. İnsansı robotlar; havalimanları, otomotiv fabrikaları ve lojistik depolar başta olmak üzere çok farklı alanlarda görev alabiliyor. 2028-2030 döneminin ise insansı robotların günlük hayatta daha görünür hale gelmeye başlayacağı bir süreç olacağı değerlendiriliyor.

Teksas’ta “robot okulu” açıldı

İnsansı robot teknolojileri alanında çalışma yürüten firmalardan Apptronik, ABD’nin Teksas eyaletinde dikkat çeken bir tesis kurdu. NASA’nın insansı robot projelerine danışmanlık yapan Teksas Üniversitesi’nden iki akademisyen ile bir girişimci tarafından kurulan şirket, haziran sonunda 8 bin metrekareden büyük Robot Park’ın açılışını yaptı. “Robot okulu” olarak da nitelendirilen tesiste yüzlerce insansı robot sessizce eğitiliyor.

Apollo robotları gerçek görevlere hazırlanıyor

İnsansı robot Apollo’yu geliştiren Apptronik, 2023’te Apollo 1’i, Şubat 2025’ten bu yana eğitilen Apollo 2’yi ise haziran ayında tanıttı. Robot Park’ta yüzlerce Apollo 2 robotu, 7 gün 24 saat geliştirme sürecinden geçiriliyor. Robotlara, gerçek müşteri sahalarında karşılaşabilecekleri görevler tekrar tekrar yaptırılıyor. Lojistik, üretim, perakende ve diğer endüstriyel alanlara yönelik görevler arasında kutuları konveyör bantlara yükleme, oyuncakları ve araçları sınıflama kutularına ayırma, eşyaları raflara dizme, paketleme, palet taşıma, envanter tarama ve kapı açma gibi işlemler bulunuyor.

İki farklı model test ediliyor

Tesiste robotlar yalnızca nesne taşıma veya sınıflama gibi görevlerde değil, düz olmayan zeminlerde yürümek, nesneleri kavrayıp bırakmak ve insanlar için tasarlanmış alanlarda hareket etmek gibi becerilerde de test ediliyor. Apollo 2 robotları iki farklı konfigürasyonla çalıştırılıyor. Tekerlekli versiyon, mevcut endüstriyel mobil robot güvenlik standartlarına uyumlu olduğu için yüksek verimli operasyonlarda kullanılırken, iki ayaklı versiyon insanların kullanımına göre tasarlanmış karmaşık alanlarda yürüyüş performansını ve güvenilirliği artırmak amacıyla geliştiriliyor.

Robotlar operatörleri izleyerek öğreniyor

Robotların eğitim süreci büyük ölçüde teleoperasyon yöntemiyle yürütülüyor. Operatörler, robotların fiziksel olarak yanında durarak kontrol arayüzü üzerinden hareketleri gerçek zamanlı yönlendiriyor ve izliyor. Robot, operatörün hareketlerini taklit ederken tüm sensör verileri, kamera görüntüleri, eklem pozisyonları ve kuvvet ölçümleri saniye saniye kaydediliyor. Bu veriler, robotun “beyni” olarak tanımlanan ve Google DeepMind’ın Gemini Robotics modelleriyle entegre çalışan yapay zeka modelini eğitmek için kullanılıyor.

Sürekli öğrenen robot dönemi

Operatörlerin yaptığı her hareket, robotun benzer bir durumla karşılaştığında hangi eylemi gerçekleştirmesi gerektiğini öğrenmesini sağlayan bir eğitim örneğine dönüşüyor. Yapay zeka modeli geliştikçe robotlar daha az yönlendirmeye ihtiyaç duyuyor ve giderek daha otonom hale geliyor. Şirket yetkilileri bu sistemi “sürekli bir öğrenme döngüsü” olarak tanımlıyor. Bu döngü kapsamında robotlar çalışıyor, veri topluyor ve her denemede gerçek görevler üzerinden daha gelişmiş hale geliyor.

Kullanım alanı genişleyecek

Elde edilen deneyim ve teknolojik kazanımlar, yeni nesil insansı robotların geliştirilmesine zemin hazırlıyor. Başlangıçta üretim ve lojistik gibi kritik sektörlerde insanlarla birlikte çalışmak üzere tasarlanan robotların, ilerleyen dönemde sağlık hizmetleri, ev yaşamı ve farklı hizmet alanlarında da kullanılabilecek şekilde geliştirilmesi hedefleniyor.

Yatırımların geri dönüşü sorgulanıyor

Teknoloji şirketlerinin yapay zeka alanına büyük ölçekli kaynak aktarmaya devam etmesi, bu yatırımların ne kadar verimli sonuçlar üreteceğine ilişkin soru işaretlerini artırıyor. Yapay zeka stratejilerinde yaşanabilecek olası hatalar veya eksikliklerin yatırımcı güvenini azaltabileceği, bunun da uzun vadeli karlılık beklentileri üzerinde baskı yaratabileceği değerlendiriliyor. Büyük yatırımlardan kısa vadede sonuç alınamaması ihtimali de şirketlerin büyüme modellerinin sürdürülebilirliğine yönelik endişeleri güçlendiriyor.

Fed beklentileri finansman maliyeti endişesini artırıyor

ABD Merkez Bankasının faiz artırabileceğine yönelik beklentiler de teknoloji şirketlerinin kredi risk primlerindeki yükselişte etkili olan unsurlar arasında gösteriliyor. Faizlerin yükselmesi halinde yapay zeka projelerinin finansman maliyetinin artabileceği, bunun da borçlanma ihtiyacı bulunan teknoloji şirketleri üzerinde ek baskı oluşturabileceği belirtiliyor. Bu tablo, özellikle yüksek yatırım harcaması yapan şirketlerin kredi piyasalarındaki fiyatlamalarına yansıyor.

Nvidia, Alphabet ve Microsoft’ta yükseliş

Bu yıl en düşük 39 baz puanı gören Nvidia’nın 5 yıllık CDS’i 18 baz puan artarak 57 baz puana çıktı. Apple’ın CDS’i 9 baz puan yükselişle 24 baz puandan 33 baz puana ulaşırken, Alphabet’in CDS’i 13 baz puan artarak 47 baz puandan 60 baz puana yükseldi. Microsoft’un CDS’i 19 baz puan artışla 31 baz puandan 49 baz puana, Amazon’un CDS’i ise 12 baz puan yükselerek 48 baz puandan 60 baz puana tırmandı.

SpaceX’te 50 baz puanlık artış

Haziran ayında halka arz olduğu belirtilen SpaceX’in CDS’i 50 baz puan artarak 110 baz puandan 160 baz puana çıktı. Broadcom’un CDS’i 41 baz puan yükselerek 40 baz puandan 81 baz puana, Meta’nın CDS’i 12 baz puan artışla 68 baz puandan 80 baz puana, Tesla’nın CDS’i 5 baz puan yükselerek 93 baz puandan 98 baz puana ulaştı. AMD’nin CDS’i 24 baz puan artışla 35 baz puandan 59 baz puana, Intel’in CDS’i 16 baz puan yükselerek 55 baz puandan 71 baz puana, Oracle’ın CDS’i ise 35 baz puan artarak 153 baz puandan 188 baz puana kadar yükseldi.

Manukyan: Bilançolar ve nakit akışları zorlanıyor

İş Yatırım Genel Müdür Yardımcısı Şant Manukyan, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, teknoloji şirketlerinin yapay zeka yatırımlarına çok yüksek kaynak ayırdığını ve bunun bilançolar ile nakit akışlarını zorladığını söyledi. Şirketlerin bu yatırımlar için borçlanmaya başladığını belirten Manukyan, bunun piyasalarda rahatsızlık oluşturduğunu ifade etti. ABD 10 yıllık tahvil faizlerinin yüksek seviyelerde bulunmasının nedenlerinden birinin de teknoloji şirketleri dahil önemli aktörlerin borçlanma piyasasına girmesi olduğunu kaydeden Manukyan, şirketlerin daha dar bir büyüme alanında rekabet ettiğini ve yapılan yatırımları karşılayacak güçlü talebin oluşmayabileceğine ilişkin endişelerin öne çıktığını dile getirdi.

390 servis sağlayıcı ticari 5G hizmeti sunuyor

Bugüne kadar yaklaşık 390 servis sağlayıcının ticari 5G hizmetini devreye aldığı, bunların 90’dan fazlasının ise bağımsız 5G mimarisiyle, diğer adıyla 5G SA ile hizmet vermeye başladığı bildirildi. Batı Avrupa, Kuzey Amerika, Kuzeydoğu Asya ve Körfez İş Birliği Konseyi ülkelerinde 5G mobil abonelik oranının 2031 yılı sonunda yüzde 90’ın üzerine çıkması bekleniyor.

Ağ dilimlemeye dayalı hizmetler artıyor

Bağımsız 5G ağ dilimlemeye dayalı ticari bağlantı hizmetlerini yaygınlaştıran servis sağlayıcıların, ağ dilimlerini güvence altına alarak farklı kullanım senaryoları için garantili hizmet kalitesi sunabildiği belirtildi. Kasım 2025 Mobilite Raporu’nda 65 olan farklılaştırılmış bağlantıya dayalı ticari hizmet sayısı, Haziran 2026 raporunda 84’e yükseldi. Bu artışın, söz konusu hizmetlerin erken benimsenme aşamasından ana akım ticarileşme sürecine geçtiğine işaret ettiği ifade edildi.

Yapay zeka ajanları 5G ile birbirine bağlanacak

Ericsson CTO’su ve raporun yayıncısı Erik Ekudden, fiziksel yapay zekaya geçişle birlikte trafik örüntülerinin köklü biçimde değişeceğini belirtti. Ekudden, veri merkezlerindeki merkezi modellerden cihazlara, araçlara ve şehirlere gömülü; genellikle 5G ile birbirine bağlı dağıtık ve otonom yapay zeka ajanlarına geçildiğini ifade etti. Mobil ağların artık yalnızca elden gelenin en iyisini sunan bağlantı sağlayıcıları olmadığını belirten Ekudden, ağların çeşitli uygulama gereksinimlerini karşılayan kritik ve akıllı altyapılar haline geldiğini kaydetti. Ekudden, 5G bağımsız ağ dilimlemesine dayalı yeni ticari hizmetlerin ve 5G SA’yı devreye alan iletişim servis sağlayıcılarının sayısındaki artışın bu dönüşümü yansıttığını söyledi.

Sabit kablosuz erişimde 5G kullanımı yaygınlaşıyor

Rapora göre, sabit kablosuz erişim için hız bazlı tarife planları, farklı pazar segmentlerine yönelik yapılandırılmış gelir yaratma stratejisi olarak servis sağlayıcıların ilgisini çekmeye devam ediyor. Hizmetlerini 5G üzerinden sunan servis sağlayıcıların oranı yüzde 71’e ulaşırken, bu oran Haziran 2025’te yüzde 57 seviyesindeydi. Son dört yılın en güçlü yıllık artışının kaydedildiği belirtilirken, hız bazlı tarife planı sunan sabit kablosuz erişim hizmeti sağlayıcılarının oranının da bir yıl önceki yüzde 51 düzeyinden yüzde 57’ye yükseldiği bildirildi.

5G FWA bağlantıları belirli bölgelerde öne çıkıyor

5G sabit kablosuz erişim bağlantılarının en güçlü şekilde Kuzey Amerika, Kuzey ülkeleri, Körfez İş Birliği Konseyi ülkeleri ve Asya’nın bazı bölgelerinde benimsendiği kaydedildi. Bu kullanımın, hanelerin yüzde 95’ten fazlasının fibere bağlı olduğu gelişmiş pazarların yanı sıra Hindistan gibi kullanıcı başına ortalama gelirin düşük olduğu pazarlarda da yaygınlaştığı ifade edildi. Latin Amerika, Afrika ve Güneydoğu Asya’nın bazı bölgelerinde ise uzun vadeli potansiyele rağmen büyümenin sınırlı kaldığı belirtildi.

Yükleme trafiği indirme trafiğinden daha hızlı büyüyor

Kullanıcı davranışlarındaki değişimin ağ trafiği verilerine de yansıdığı bildirildi. Çoğu servis sağlayıcıda yükleme yönlü mobil veri trafiğinin indirme yönlü trafikten daha hızlı büyüdüğü, bazı ülkelerde ise bu farkın belirginleştiği ifade edildi. Canlı görüntülü görüşmelerin artması, iş birliği platformlarının yaygınlaşması, kullanıcıların daha fazla içerik paylaşması ve verilerini bulutta depolaması, bu değişimde etkili olan unsurlar arasında gösterildi. Ericsson’un ağ trafiği ölçümlerine göre, incelenen 55 servis sağlayıcının 43’ünde yükleme yönlü mobil veri trafiğinin büyüme oranı indirme yönlü trafiği aştı. Bu servis sağlayıcıların 17’sinde ise yükleme yönlü trafik büyüme oranı, indirme yönlü trafiğin 1,5 katından fazla gerçekleşti.

Yapay zekanın yükleme trafiğini üç kat artırabileceği öngörülüyor

Ericsson’un senaryo modellemesine göre, yapay zeka 2031 yılındaki yükleme yönlü mobil trafiği 2025’e kıyasla üç kat veya daha fazla artırabilir. Ağ veri trafiğinin, hem mobil hem de sabit kablosuz erişim bakımından 2026’nın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 22 büyüyerek beklentilerin üzerine çıktığı belirtildi. Bu artışın başlıca kaynağının Hindistan ve Kuzey Amerika’da devam eden güçlü büyüme olduğu kaydedildi.

6G için ilk teknik özellikler 2028 veya 2029’da netleşebilir

Rapora göre, standardizasyon çalışmaları sürerken sektörün 6G teknolojisine ilgisi artıyor. İlk beklentiler, 6G’nin entegre algılama ve iletişimi tam olarak desteklemesi, kapsama boşluklarını azaltmak amacıyla karasal ağlarla uydu ağlarını kesintisiz biçimde bir araya getirmesi ve enerji verimliliğini tasarımın merkezine alması yönünde bulunuyor. Yapay zeka ile birlikte çalışacak şekilde tasarlanacak 6G mimarisinin, bu dönüşümün temelini oluşturacağı ifade edildi. İlk uygulanabilir 6G teknik özelliklerinin 2028 sonu veya 2029 başında kesinleşmesi, ilk ticari 6G hizmetlerinin ise 2030 civarında devreye alınması bekleniyor. ABD, Çin, Japonya, Güney Kore ve Körfez ülkelerinin 6G’de erken benimseyenler arasında yer alacağı öngörülüyor.

Türkiye’de 5G ve 6G değerlendirmesi

Ericsson Türkiye Genel Müdürü Mehmet Oğul, Türkiye’de artan veri trafiği ve yeni nesil iletişim teknolojilerine ilişkin ağ ihtiyaçlarını değerlendirdi. Türkiye’nin 5G tanıtımının, ülkeyi yapay zeka çağının gerektirdiği ağ ihtiyaçlarını karşılamaya hazır hale getirdiğini belirten Oğul, yapay zeka destekli hizmetlerin ihtiyaç duyduğu yükleme kapasitesi, düşük gecikme süresi ve güvenilirlik açısından ölçeklenebilir esnekliğe sahip bir altyapı oluşturulduğunu ifade etti. Oğul, kurumlar ve tüketiciler için bu gelişmeyi somut uygulamalara dönüştürmek amacıyla müşteriler ve iş ortaklarıyla ekosistem içinde yakın iş birliği yaptıklarını söyledi. Ericsson’un AR-GE ve yerel yeteneklere yatırım yapma kararının Türkiye’nin öncü rolünü güçlendirdiğini belirten Oğul, bu yatırımın telekom, sanayi ve toplum genelinde yeni imkânlar sunması beklenen yapay zeka yerleşik 6G teknolojisinin geliştirilmesine katkı sağladığını kaydetti.

Öğrenciler bilimsel etkinliklere katılıyor

Sosyal medya hesabından programa ilişkin paylaşım yapan Bakan Kacır, Türkiye’nin farklı bölgelerinde düzenlenen etkinliklerde öğrencilerin öğretmenleri ve köy halkıyla birlikte bilimsel çalışmalara doğrudan katıldığını ifade etti. Kacır, programla öğrencilerin merak eden, keşfeden ve üreten bireyler olarak yetişmesine katkı sağlanmasının hedeflendiğini söyledi.

Fırsat eşitliği vurgusu

Mehmet Fatih Kacır, bu yıl ilk kez hayata geçirilen programın fırsat eşitliğini güçlendirdiğini ve bilim kültürünü ülkenin her köşesine taşıdığını belirtti. Kacır, bu çalışmaları sürdüreceklerini, geleceği inşa edecek çocukları Millî Teknoloji Hamlesi yolculuğuna kazandırmaya devam edeceklerini kaydetti.

Lise çağındaki öğrencilerin teorik eğitimin yanı sıra Türkiye’nin köklü araştırma kurumlarıyla kampüs ortamında bir arada yetişmesine imkân sağlayan okul, Milli Teknoloji Hamlesi için bilimsel insan kaynağı yetiştirilmesine katkı sunmayı hedefliyor.

Başvurular 15 Temmuz akşamına kadar sürecek

TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Orhan Aydın, Liselere Geçiş Sistemi kapsamındaki merkezi sınav sonuçlarının açıklanmasının ardından, yüzde 1’lik dilimde yer alan öğrencilerin TÜBİTAK Fen Lisesi için başvuruda bulunabileceğini belirtti.

Aydın, adayların akademik başarılarının yanı sıra okulun özel sınavına da gireceğini söyledi.

TÜBİTAK Fen Lisesi Okul Özel Sınavı’nın 18 Temmuz Cumartesi günü saat 10.00’da düzenleneceğini bildiren Aydın, başvuruların 15 Temmuz akşamına kadar devam ettiğini kaydetti.

Sınav 100 dakika sürecek

Özel sınavın 100 dakika süreceğini belirten Aydın, sınavda çoktan seçmeli 50 sorunun yer alacağını söyledi.

Soruların 10’unun bilgisayar, 10’unun matematik ve 30’unun fen bilimleri alanında olacağını ifade eden Aydın, öğrencilerin temel bilimlerdeki yetkinliklerinin ölçülmesinin amaçlandığını aktardı.

Sınavın, Türkiye’nin farklı bölgelerindeki öğrencilere ulaşabilmek amacıyla 24 farklı ilde bulunan 25 merkezde eş zamanlı uygulanacağı belirtildi.

Gebze yerleşkesinde yatılı eğitim imkânı

Prof. Dr. Orhan Aydın, okulun Gebze’deki yerleşkesinin dünyadaki nadir kampüslerden biri olduğunu ifade etti.

TÜBİTAK’ın Gebze yerleşkesinde deniz kenarında ve yeşillikler içinde bulunan okul ile yurt binalarının tamamen tamamlandığını belirten Aydın, öğrencilerin doğayla iç içe, güvenli ve sosyal yaşam olanaklarının bulunduğu bir ortamda eğitim gördüğünü söyledi.

Yatılı eğitim imkânının farklı şehirlerden gelecek öğrenciler açısından önemli bir avantaj sağladığını dile getiren Aydın, ailelerin çocuklarını güvenle emanet edebileceği, öğrencilerin ise sportif ve kültürel alanlarda kendilerini geliştirebileceği imkânların kampüste bulunduğunu kaydetti.

Modern laboratuvarlarda bilim eğitimi

TÜBİTAK Fen Lisesi bünyesinde modern laboratuvarların bulunduğunu belirten Aydın, bilime ilgisi yüksek öğrencilerin okulu tercih ettiğini ifade etti.

Okulda geleceğin bilim insanlarının, araştırma liderlerinin ve Milli Teknoloji Hamlesi’ne liderlik edebilecek bilgi, beceri, yetkinlik ve özgüvene sahip öğrencilerin yetiştirildiğini söyleyen Aydın, bu ortamın gençleri hem ulusal hem de uluslararası yarışmalara hazırladığını kaydetti.

Öğrencilerin ulusal ve uluslararası olimpiyatlara katıldığını belirten Aydın, gençlerin kazandıkları madalyalar ile proje yarışmalarında elde ettikleri başarıların kendilerini gururlandırdığını söyledi.

Aydın, yeni öğrencilerle bu başarı yolculuğunu sürdürmek konusunda heyecan duyduklarını ifade ederek, TÜBİTAK Fen Lisesi’ni tercih edecek öğrencilere başarı diledi.

Zirvenin öne çıkan gündem başlıkları arasında, modern muharebenin karakteristik unsurlarından biri haline gelen ve muharebe alanlarında belirleyici nitelik kazanan dronlara karşı alınacak tedbirler yer aldı.

NATO Drone Edge girişimi duyuruldu

NATO Zirvesi’nde duyurulan NATO Drone Edge girişimiyle dronların tespit edilmesi, tanımlanması ve etkisiz hale getirilmesine yönelik etkili bir savunma sisteminin oluşturulması amaçlanıyor.

Girişim kapsamında, NATO müttefiklerinin beş yıl boyunca dron karşı savunma kapasitelerine 40 milyar doların üzerinde yatırım yapması öngörülüyor.

Bu çerçevede dron tespit radarları, RF algılama sistemleri, elektro-optik sensörler, elektronik karıştırma sistemleri, koordinat yanıltma uygulamaları, lazer ve kinetik imha çözümleri ile komuta-kontrol yazılımlarının hızla yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Dronlara karşı kullanılan sistemler iki ana gruba ayrılıyor

Dronları engellemek ve etkisiz hale getirmek için geliştirilen sistemler, sahada uygulanan yöntem, teknolojinin çalışma ilkesi ve hedef üzerindeki fiziksel etkilerine göre pasif ve aktif tedbirler olarak iki ana kategoride değerlendiriliyor.

Pasif tedbirler, dronların algılanması ve teşhis edilmesine yönelik sistemleri kapsıyor. Aktif tedbirler ise hedefin etkisiz hale getirilmesi amacıyla kullanılıyor.

Aktif tedbirler, dronun yapısına zarar verip vermemesine göre yumuşak etkisizleştirme ve sert kırım yöntemleri olarak da sınıflandırılıyor. Yumuşak etkisizleştirme, elektronik karıştırma ve koordinat yanıltma gibi yöntemleri içerirken, sert kırım sistemleri hedef üzerinde fiziksel etki oluşturan çözümlerden meydana geliyor.

Türk savunma sanayisi farklı kategorilerde çözümler geliştirdi

Türk savunma sanayisi, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda son dönemde geliştirdiği yeteneklerle dron karşı tedbirlerde yer alan tüm kategorilerde çözümler oluşturdu. Güvenlik güçlerinin kullanımına sunulan bu sistemler, ihracat alanında da başarı elde etti.

Söz konusu milli çözümler, Ankara’da yapılan NATO Zirvesi’nde de kullanıldı. Boğaziçi Savunma Teknolojileri, RF algılama, radar, elektro-optik sensörler, elektronik karıştırma ve koordinat yanıltma kabiliyetlerinden oluşan katmanlı yapısıyla zirvenin güvenliğine katkı sağladı.

Devlet ve hükümet başkanlarının katıldığı zirvede, hava sahasının güvenliği için milli anti-dron sistemleri etkin biçimde görev yaptı.

İLTER sistemleri kritik noktalarda konuşlandırıldı

Boğaziçi Savunma Teknolojilerinin ileri teknoloji ürünü İLTER ailesi sistemleri, zirve süresince kritik noktalarda konuşlandırıldı. Sistemler, dronlardan kaynaklanabilecek tehditlere karşı kesintisiz ve çok katmanlı koruma sağladı.

Operasyonda, uzun menzilli elektronik karıştırma kabiliyetine sahip İLTER J400 kullanıldı. Hibrit aktif faz dizinli radar teknolojisiyle geliştirilen İLTER HSPAR, yani Hybrid Active Scanned Phased Array Radar da görev yapan sistemler arasında yer aldı.

Yapay zeka destekli elektro-optik takip sistemi ile birlikte İLTER MRKAS da zirve güvenliğinde kullanıldı. İLTER MRKAS, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı ve Boğaziçi Savunma Teknolojileri tarafından yürütülen proje kapsamında geçtiğimiz aylarda Jandarma Genel Komutanlığı envanterine teslim edilmişti. Sistem, Türkiye’nin etkili dron önleme çözümleri arasında bulunuyor.

Hava sahasının güvenliğinde görev aldı

Yapay zeka destekli hedef tespit, teşhis, takip ve elektronik etkisizleştirme kabiliyetlerini tek komuta-kontrol mimarisi altında birleştiren İLTER ailesi, NATO Zirvesi boyunca hava sahasının güvenliğinin sağlanmasında görev yaptı.

Sistemlerin operasyon süresince yüksek performans sergilediği ve görevlerini tamamladığı belirtildi. Kritik altyapılar, stratejik tesisler ve uluslararası organizasyonların güvenliğinde daha önce de çeşitli görevler üstlenen ileri teknoloji çözümler, bu operasyonla yeni bir başarıya imza attı.

İddialara göre kullanıcılar, fotoğraflarının bu sistemde kullanılabileceğine ilişkin herhangi bir bildirim almıyor. Bu durum, özellikle dijital gizlilik konusunda çalışan uzmanlar ve sivil toplum kuruluşlarının eleştirilerine neden oldu.

Uzmanlar hesap ayarlarının kontrol edilmesini öneriyor

Gizlilik uzmanları, fotoğraflarının Muse Image tarafından kullanılmasını istemeyen kullanıcılar için en etkili yöntemin Instagram hesaplarını gizliye almak olduğunu belirtiyor.

Siber güvenlik şirketi Malwarebytes ise bunun radikal bir çözüm olduğunu ancak yabancı kişilerin kamuya açık fotoğrafları kaynak olarak kullanmasını büyük ölçüde engellediğini ifade ediyor. Hesabını herkese açık kullanmaya devam etmek isteyenler için ise uygulama içerisindeki ilgili izinlerin kapatılması tavsiye ediliyor.

Meta: Güvenlik önlemleri bulunuyor

Meta ise Muse Image'ın güçlü güvenlik önlemleriyle geliştirildiğini savunuyor. Şirketin açıklamasına göre gizli hesaplar ile 18 yaş altındaki kullanıcılara ait hesaplar sistem dışında tutuluyor.

Meta ayrıca kamuya açık yetişkin hesap sahiplerinin ayarlar bölümünden içeriklerinin yeniden kullanılmasına ilişkin izni devre dışı bırakabileceklerini belirtti. Şirket, topluluk kurallarını ihlal eden içeriklere karşı gerekli yaptırımların uygulanacağını da vurguladı.

Muse Image özelliği nasıl kapatılıyor?

Fotoğraflarının yapay zeka tarafından referans alınmasını istemeyen kullanıcıların Instagram uygulamasındaki "Paylaşım ve yeniden kullanım" bölümüne giderek içeriklerinin başkaları tarafından yeniden kullanılmasına izin veren seçeneği kapatmaları gerekiyor.

Ancak gizlilik savunucuları, bu seçeneğin varsayılan olarak açık sunulmasını eleştiriyor. Proton ve Malwarebytes gibi teknoloji şirketleri, ilgili ayarın kullanıcılar tarafından kolay bulunamadığını ve açık-kapalı göstergelerinin kafa karıştırıcı olabildiğini belirtiyor.

Çocukların fotoğraflarıyla ilgili belirsizlik sürüyor

Meta, 18 yaş altındaki kullanıcıların Muse Image kapsamında referans gösterilemeyeceğini açıklasa da kamuya açık yetişkin hesaplarında yer alan çocuk fotoğraflarının sistem tarafından kullanılıp kullanılamayacağı konusunda net bir bilgi paylaşmadı.

Bu durum, çocukların dijital mahremiyeti konusunda yeni soru işaretlerini beraberinde getirdi. Gizlilik kuruluşları, kamuya açık aile fotoğraflarında bulunan çocukların da yapay zeka üretim süreçlerinde referans olarak kullanılma ihtimaline dikkat çekiyor.

"Varsayılan değil, kullanıcı onayıyla açılmalıydı"

Electronic Frontier Foundation'dan güvenlik ve gizlilik aktivisti Thorin Klosowski, bu tür bir özelliğin varsayılan olarak açık olmaması gerektiğini söyledi.

Klosowski'ye göre kullanıcılar yıllardır Instagram'da kamuya açık fotoğraf paylaşırken bu içeriklerin gelecekte yapay zeka modelleri tarafından referans alınacağını öngörerek hareket etmedi. Bu nedenle sistemin kullanıcı onayıyla etkinleştirilen (opt-in) bir yapıda sunulması gerektiği görüşü dile getiriliyor.

Meta yeni özelliklerini genişletmeyi planlıyor

Meta, Muse Image'ın birden fazla görseli aynı komutta birleştirerek kişiler, nesneler, kıyafetler ve farklı görsel stilleri tek bir yapay zeka üretiminde kullanabildiğini belirtiyor.

Şirket, aracın şu anda Meta AI uygulamasında, ABD'deki Instagram Stories özelliğinde ve sınırlı sayıdaki ülkede WhatsApp üzerinden kullanılabildiğini açıkladı. İlerleyen dönemde Muse Image'ın Facebook'a da entegre edilmesi ve benzer yapay zeka destekli video üretim araçlarının kullanıma sunulması planlanıyor.

Patent başvurusunda, sistemin elde ettiği veriler sayesinde kullanıcılara kendi ruh halleri hakkında içgörü sunabileceği belirtilirken, yapay zekanın hem sözlü hem de sözsüz ipuçlarını makine öğrenmesi modelleriyle değerlendirebildiği ifade edildi.

Konuşma tarzı ve davranışlar analiz edilecek

Patentte yer alan örnek senaryolara göre sistem, görüntülü görüşmeler sırasında kullanıcının konuşma biçimini analiz edebiliyor. Örneğin, pasif bir iletişim dili kullanan kişinin ruh haline ilişkin değerlendirmeler oluşturulabiliyor.

Toplanan veriler belirli zaman aralıklarında analiz edilerek kullanıcıya duygusal eğilimlerine ilişkin geri bildirim sunulması öngörülüyor. Sistemin, "Bu ay daha fazla minnettarlık ifade ettiniz" gibi değerlendirmeler paylaşabileceği patent metninde örnek olarak yer aldı.

Patent uzmanlarından "sürekli gözetim" uyarısı

Patent başvurusunu inceleyen patent analiz platformları, teknolojinin yalnızca ses verilerini değil, konum, aktivite ve uygulama kullanım bilgileriyle birlikte çalışabilecek şekilde tasarlandığına dikkat çekti.

Uzman değerlendirmelerinde, bu yaklaşımın sürekli veri toplama ve duygusal durum takibi nedeniyle gizlilik açısından önemli tartışmalar yaratabileceği ifade edilirken, söz konusu patentin Meta'nın son dönemdeki en dikkat çekici başvurularından biri olduğu görüşü paylaşıldı.

Gizlilik savunucularından eleştiri

Patent başvurusu, dijital gizlilik alanında faaliyet gösteren kuruluşların da gündemine girdi. Uzmanlar, kullanıcıların duygusal durumlarına ilişkin verilerin hedefli reklam sistemleriyle ilişkilendirilmesi ihtimaline dikkat çekerek kişisel verilerin korunmasına yönelik düzenlemelerin önemini vurguladı.

Teknoloji savunuculuğu kuruluşu Fairplay'in İcra Direktörü Josh Golin, yaptığı değerlendirmede bu tür teknolojilerin özellikle genç kullanıcılar açısından daha fazla risk oluşturabileceğini belirterek, veri toplama faaliyetlerinin sınırlandırılması gerektiğini ifade etti.

Meta'dan patent hakkında açıklama gelmedi

Patent başvurusunun kamuoyuna yansımasının ardından Meta'dan resmi bir açıklama yapılmadı. Şirketin, patent başvuruları veya henüz duyurulmayan ürünler hakkında genel olarak değerlendirme yapmadığı belirtiliyor.

Patent alınmış olması ise teknolojinin kısa vadede ticari bir ürüne dönüşeceği anlamına gelmiyor. Patentler, şirketlerin geliştirdikleri veya geliştirmeyi planladıkları teknolojilere yönelik fikri mülkiyet haklarını koruma amacı da taşıyabiliyor.

Şirketlerin verdiği bilgilere göre BiCS10, 29 Gb/mm²’nin üzerinde depolama yoğunluğuna ulaşırken, 4.800 MT/s veri aktarım hızına da destek veriyor. Bu özellikleri sayesinde yeni nesil belleğin PCIe 5.0 ve PCIe 6.0 arayüzüne sahip kurumsal SSD’lerde yüksek performans sunması amaçlanıyor.

Veri merkezleri öncelikli kullanım alanı olacak

Önceki BiCS nesillerinden farklı olarak 10. Nesil BiCS belleğin doğrudan veri merkezi sınıfı depolama çözümleri için geliştirildiği belirtildi. Şirket, bu nesilde maliyet yerine depolama yoğunluğu ve performansa öncelik verildiğini açıkladı.

Kioxia ve Sandisk, istemci tarafındaki ürünlerde ise BiCS9 NAND teknolojisini kullanmaya devam etmeyi planlıyor. Bu nedenle BiCS10’un ilk etapta tüketici SSD’lerinde yer alması öngörülmüyor.

Şirketler, yüksek performanslı tüketici SSD’lerinde BiCS10 kullanımının ise ilerleyen dönemde arz ve talep koşullarına bağlı olarak değerlendirilebileceğini ifade ediyor.

Depolama yoğunluğunda yüzde 59 artış

Yeni nesil BiCS10 bellekte depolama yoğunluğunun önceki nesillere göre yüzde 59 artırıldığı açıklandı. Böylece alan başına depolama kapasitesi 29 Gb/mm² seviyesinin üzerine çıktı.

Bu artışın özellikle veri merkezlerinde daha yüksek kapasiteli SSD’lerin daha küçük fiziksel alanlarda üretilebilmesine katkı sağlaması hedefleniyor.

Okuma gecikmesi ve enerji tüketimi azaltıldı

Kioxia’nın paylaştığı teknik verilere göre yeni bellek yalnızca kapasite tarafında değil, performans ve enerji verimliliğinde de önemli iyileştirmeler sunuyor.

Şirket, okuma gecikmesinin yaklaşık 4 mikrosaniye azaldığını ve bunun yaklaşık yüzde 10’luk bir iyileşmeye karşılık geldiğini belirtti.

Enerji tüketiminde ise gigabayt başına yaklaşık 100 milijul seviyesinden 75 milijule düşüş sağlandığı, bunun da yaklaşık yüzde 25 oranında tasarruf anlamına geldiği ifade edildi.

Yeni okuma yöntemi performansı artırıyor

Bu kazanımların temelinde tamamen yeniden tasarlanan okuma yöntemi bulunuyor.

Geleneksel NAND belleklerde her okuma işleminden sonra kelime hatları tamamen topraklama seviyesine (VSS) indiriliyor. Yeni BiCS10 mimarisinde ise sürekli okuma işlemleri sırasında bu hatlar tamamen boşaltılmıyor.

Bunun yerine voltaj önce ara bir seviyeye düşürülüyor, ardından bir sonraki okuma işlemi öncesinde tekrar okuma voltajı seviyesine yükseltiliyor. Böylece her işlemde daha kısa voltaj değişimi gerçekleşiyor.

Sürekli okuma işlemlerinde avantaj sağlıyor

Şirket, bu yöntemin özellikle uzun süreli ve ardışık okuma işlemlerinde önemli avantaj sağladığını belirtiyor.

332 katmanlı yüksek yapıya sahip NAND belleklerde uzun kelime hatlarının yeniden şarj edilmesi normal şartlarda hem gecikmeyi hem de enerji tüketimini artırıyor.

Yeni sistem sayesinde kelime hatlarının yeniden şarj edilmesi daha kısa sürede gerçekleşirken daha az akım kullanılıyor. Bu da hem performansı yükseltiyor hem de enerji verimliliğini artırıyor.

Kioxia, özellikle bulut hizmetleri gibi sürekli okuma ağırlıklı iş yüklerinde bu mimarinin önemli avantaj sağlayacağını vurguluyor.