Bilim dünyası, matematiksel düşüncenin kökenlerine ilişkin ezber bozan bir bulguyla karşı karşıya. Yaklaşık 8 bin yıl öncesine tarihlenen çömlekler üzerinde yapılan incelemeler, insanlığın matematiksel kavramlarla sanılandan çok daha erken bir dönemde tanıştığını gösteriyor.
İsrail’deki Hebrew University bünyesinde çalışan araştırmacılar, Kuzey Mezopotamya’da MÖ 6200–5500 yıllarına tarihlenen Halaf kültürüne ait 375 çömlek parçasını mercek altına aldı. Çalışmada, çömleklerin üzerindeki çiçek motiflerinin rastlantısal süslemeler olmadığı ortaya kondu.
Geometrik dizilim dikkat çekti
Araştırmacılar, motiflerde 4, 8, 16, 32 ve 64 yapraktan oluşan desenlerin tekrarlandığını belirledi. Bu sayıların, bir dairenin eşit parçalara bölünmesiyle elde edilen ve her aşamada iki katına çıkan geometrik bir düzeni yansıttığı tespit edildi. Uzmanlara göre bu yapı, simetri ve oran bilgisine dayalı bilinçli bir matematiksel yaklaşımı gösteriyor.
Yazıdan önce matematik
Bilinen en eski yazılı matematik sistemlerinin MÖ 3000’lere, Sümerlerin 60 tabanlı sayı sistemine dayandığı hatırlatılırken, Halaf kültüründe görülen bu düzenin bilinen hiçbir matematik sistemiyle örtüşmediği vurgulandı. Bu durum, matematiksel düşüncenin yazıdan çok önce, görsel ve sezgisel yollarla geliştiğine işaret ediyor.
Bilimsel literatüre yeni katkı
Araştırmacılar, bulguların matematiğin tarihine dair mevcut kabulleri yeniden değerlendirmeyi gerektirdiğini belirtiyor. Çalışmanın ayrıntıları, saygın akademik yayınlardan biri olan Journal of World Prehistory dergisinde yayımlandı.
