Öksürük, kendi başına bir hastalık değil, vücudumuzdaki bir hastalığın uyarı sinyalidir. Öksürüğünüz 3 haftadan uzun sürüyorsa, ciddi bir hastalığın belirtisi olabilir.
Neden bir türlü geçmiyor?
Tıpta "kronik öksürük" olarak adlandırılan bu durum, genellikle şu nedenlerden biri ya da birkaçının birlikteliğine bağlıdır:
1. Post-Nazal Akıntı (Geniz Akıntısı):
Sinüzit ya da alerji nedeniyle burnun arkasından boğaza sızan salgılar, buradaki öksürük noktalarını uyarır. Hasta genellikle "boğazımda bir şey var, atamıyorum" hissiyle sürekli boğaz temizleme ihtiyacı duyar.
2. Reflü (Gastroözofageal Reflü):
Mide asidinin yemek borusuna, oradan da boğaza kaçması, öksürüğü uyarabilir. İlginç olan şudur ki; hastaların yarısında mide yanması şikayeti görülmez, tek şikayet yemeklerden sonra veya yatınca artan öksürük olabilir.
3. Öksürükle seyreden astım:
Her astım hastasında hırıltılı solunum olmaz. Bazı hastalarda tek belirti, özellikle gece artan veya egzersizle tetiklenen inatçı öksürüktür. "Gizli astım" olarak da bilinen bu durum, doğru tedavi edilmediğinde nefes darlığı ataklarına neden olabilir.
4. Tütün kullanımı (Sigara Öksürüğü):
En büyük yanlışlardan biri, sigara içen kişinin öksürüğü doğal kabul etmesidir. Aksine, sigara içenlerde görülen öksürük, akciğerlerin zehirli maddelere karşı verdiği bir reaksiyondur. Sigara dumanındaki zehirli maddeler, hava yollarının temizleyici sistemini felce uğratır. Vücut, biriken balgamı atmak için özellikle sabahları şiddetli bir öksürük refleksi geliştirir. Bu durum zamanla gelişecek olan kalıcı bronşit ve nefes darlığının habercisidir. Ayrıca sigara kullanımı yukarıda belirtilen öksürük nedenlerini de tetikler ve şiddetini arttırır.
5. İlaçlar: Özellikle bazı tansiyon ilaçları yan etki olarak geçmeyen öksürüğe neden olabilir.
Gizli tehlikeler: Ne zaman korkmalıyız?
Uzamış öksürük her zaman masum değildir. Öksürüğe eşlik eden bazı bulgular daha ciddi hastalıklara işaret edebilir. Bu işaretler:
1. Ses kısıklığı ve yutma güçlüğü:
Öksürüğe eşlik eden ve iki haftadan uzun süren bir ses kısıklığı varsa, bu durum gırtlak ya da akciğerdeki bir tümör kitlesine bağlı olabilir. Benzer şekilde, katı gıdaları yutarken takılma hissinin olması, yemek borusu ya da çevresindeki lenf bezlerinin büyümesine bağlı olabilir.
2. Sebepsiz kilo kaybı ve gece terlemesi:
Uzun süreli öksürükle birlikte kilo kaybı ve aşırı gece terlemesi de varsa, bunun nedeni akciğer kanseri ya da tüberküloz (verem) gibi metabolizmayı tüketen bir hastalık olabilir.
3. Balgamda kan görülmesi
Öksürükle birlikte ağza parlak kırmızı renkte kan ya da pembe köpüklü sıvı gelmesi bazen şiddetli öksürüğe bağlı küçük bir kılcal damar çatlamasına bağlı olsa da daha ciddi durumların habercisi de olabilir. Hava yollarının kalıcı genişlemesi (bronşektazi), tüberküloz (verem), akciğere pıhtı atması ya da tümörler de bu duruma neden olabilir.
4. Tek taraflı göğüs ağrısı:
Öksürürken sadece belirli bir noktaya saplanan bir ağrı hissediliyorsa, bu durum akciğer zarını etkileyen bir iltihap ya da sıvı birikmesine bağlı olabilir.
Öksürük şurupları çözüm mü?
Öksürük şurupları, genellikle sorunu çözmek yerine maskeler. Şurupla öksürük azalır ama öksürüğe neden olan hastalık yerinde kalır. Reflü kaynaklı bir öksürükte öksürük şurubu içmek mideyi daha çok rahatsız edebilir.
Çocuklar ve yaşlılardaki durum ne?
Çocuklar ve 65 yaş üstü bireylerde uzamış öksürük tanımı farklıdır. Bu grup hastalarda bağışıklık sistemi daha zayıf olduğu için basit bir öksürük hızla kötü durumlara dönüşebilir. Bu nedenle çocuklar ve yaşlılarda öksürüğün bir haftayı geçmesi veya eşlik eden ateş, halsizlik olması durumunda hemen bir uzmana başvurulmalıdır.
Sonuç olarak...
Uzamış öksürüklerin nedenini anlamak ve ona göre tedavi etmek gerekir. Bir uzmana başvurarak erken tanı koyulması, hem hayat kalitenizin artmasını hem de ciddi hastalıklardan korunmanızı sağlayacak en iyi yoldur.
Sağlıklı günler diliyorum.
