İçler acısı bir duruma ironik olarak yaklaşmak istiyorum. Başlık konusunda kararsız kaldım. “Evdeki Filozoflar” ile “Neet “ arasında… Yeni hayatımıza giren terimi başlık olarak seçmeye karar verdim nihayetinde. Okuduğum haberde 4 milyonu aşkın gencin evde işsiz olarak oturduğu yazıyordu. Gençlerin yaşı 15 ile 29 arasında değişiyor.

Dört milyon genç evde oturuyor, diyorlar. Ben buna oturmak demem, kendi içine yolculuk derim. Vaz geçmişlik derim, umutsuzluk derim, çaresizlik derim. Pırlanta gibi beyinler evde Esra Erol izliyor. Acınası.

Önce verilere bakalım. Uluslararası Çalışma Örgütü’nün raporuna göre dünyada 257 milyon genç eğitimde de işte de yok. Küresel NEET oranı %20 civarında. Bizde bu sayı dört milyonu aşıyor. Yani biz bu konuda da dünyayla yarışıyoruz. Yarışmadığımız tek alan yarışmak galiba.

Sistem bu gençlere “ev genci” diyor, yabancısı “NEET”. Adı ne olursa olsun mesele aynı. İlk bakışta tembellik gibi görünüyor ama asıl mesele daha derin: Bu gençler sistemin kölesi olmayı reddeden son nesildir. Evet, yanlış duymadınız.

İlan şöyle diyor: “Genç, dinamik, en az beş yıl deneyimli.” Yirmi iki yaşındaki bir gence bunu söylemek, “Sana yüzmeyi göstereceğim ama önce Manş’ı geç” demeye benziyor. Deneyim için iş lazım, iş için deneyim lazım. Bu da bize şunu gösteriyor: döngü kusursuz, tek kusur gençlerin içinde.

Bir de ücret meselesi var. Genç sabah kalkıyor, hesap yapıyor: Yol parası, öğle yemeği, bir de çay. Akşam elinde kalan şey tecrübe oluyor, o da zaten ilanda istenen tecrübe. Hesabı yapan genç “yatakta kalayım” diyorsa buna tembellik değil, matematik derim. Şu devirde hesabı doğru yapana “tembel” diyoruz.

Bakanlık harekete geçiyormuş, yeni bir proje başlatılacakmış. Çok sevindim. Umarım proje gençlere iş bulmaktan önce gençlerin neden iş aramaktan vazgeçtiğini sorar ama biliyorum, projeler genelde cevap vermez, toplantı yapar. Toplantılarda da gençler olmaz çünkü onlar evde.

Uzmanlar bu işin sosyal boyutu olduğunu söylüyor: yalnızlaşma, özgüven kaybı, aidiyet. Katılıyorum. Ama bir yanlış anlaşılma var. Gençler yalnız değil, yanlarında telefon var. Aidiyet yoksunu da değil, bildirim sesine aidiyetleri tam. Güne onunla başlıyor, onunla bitiriyorlar. İnsan bağlı kalacağı bir şey bulur elbet.

Kaldı ki; kendi payıma itiraf edeyim, ben de bir gün sabah erkenden kalkıp işe gitmenin ne kadar anlamsız olduğunu düşündüm. Sonra kahvemi içtim ve işe gittim. Demek ki fark şurada: ben pes etmeyi bir gün erteledim, onlar bugünden başlamış.

Bana göre çözüm basit. Önce gençlere “neredesiniz” diye sormayı bırakıp “sizi nerede aradık” diye sormakla başlayalım. Sonra iş ilanlarından “deneyimli” kelimesini çıkarıp yerine “meraklı” yazalım. Bir de ücretleri yol parasının üstüne çıkaralım. Ne olur ne olmaz.

Ylz der ki; umut, evden çıkmayan gence değil, evden çıkmak için sebep bulamayan sisteme sorulması gereken bir sorudur. Peki ya sen? Bugün kapıyı çalan oldu mu?