Bu sorunun ne maksatla sorulduğunu neredeyse hiç düşünmeyiz. Aklımıza ilk gelen, sağlık veya moralle ilgili olduğudur. Benim maksadım şimdilik bu değil. İyi biri misiniz, onu soruyorum aslında. Konuyu rahat ve incitme korkusu yaşamadan anlatabilmek için şimdilik kendime sorayım: İyi miyim?
Bilmiyorum. Gerçekten bilmiyorum. Beni bir kediyi severken, çiçekleri sularken, birinin yükünü taşımasına yardım ederken, köpeklere yiyecek verirken görebilirsiniz. Çok zor durumda olan birine yardımcı olduğumu, yolda kalan birini arabama alıp gideceği yere kadar götürdüğümü veya parası kalmadığı için aç kalan birine yemek ısmarladığımı duyduğunuzda, kuşkusuz iyi biri olduğumu düşünebilirsiniz. Oysa ben bunların hiçbirini iyilik için yapmıyorum. Kızmayın ne olur! Sadece bireysel bir tatmin bu! Tüm bunları beni mutlu ettiği için, huzur verdiği için, hatta haz verdiği için yapıyorum aslında. Vapurda martılara gevrek atanın derdi, sizce onların karnını doyurmak mı? Sanmıyorum. Peki, martının yaptığı şovu izlemek olabilir mi? Sanıyorum öyle.
İnsan, bugünün “iyi insan” tanımını temel alırsak “kötü insan” olarak doğar bence. Paylaşmayı, kırmızı ışıkta durmayı, bağırmamayı, yere çöp atmamayı, lüzumsuz korna çalmamayı, atıp kırmamayı hep sonradan öğrenir. Daha bebekliğinden başlayarak baskılanmaya, yönlendirilmeye, ödül ve ceza gibi yöntemlerle eğitilmeye başlar. Belki de bu yüzden, zaman zaman bağırmayı, çimlerde yuvarlanmayı, kırıp dökmeyi arzular. Küçükken, arkadaşının oyuncağını deliler gibi kıskanıp, hasetten ve hırsından ağlayacak duruma gelen çocuk, bu duygularının üstünü örtüp saklayarak büyür. Peki, bu duygular yok olur mu? Sanmam. Gizlenir, azalır belki ama tamamen yok olmaz.
Bence iyi insan, iyilik yapan değil, kötülük yapmayandır. Hatta bazen kötülük yapmasına sebep bir sürü etkene, özgürlüklere rağmen kötülük yapmayandır. Örneğin, evinde yürürken, alt katında oturan komşusunu rahatsız edebileceğini düşünerek topuklarını yere vurmadan yürümeye çalışan insan, iyi bir insandır.
Sokak hayvanları için kapının önüne su koymak, ağacı korumak, martının kırılan kanadını tedavi etmek, yolda kalana yardımcı olmak, paylaşmak, saygı duymak “iyi olmak” değil, sadece “insan” olmaktır. “Yaratılmışların en değerlisi” yani “eşref-i mahlûkat” tanımına lâyık olmaya çalışmaktır.
Bence iyi insan, ötekine zarar vermemek için kendi kârından kimseye belli etmeden, sessizce vazgeçendir.
Muhabbetle…