Dünyada yeni rekabet alanları oluştukça, gelişen teknolojilere uyum ve yenilik arayışları da devam ediyor. “Kuantum Teknolojiler” konusu da bunlardan birisidir. ABD’den Avrupa Birliği’ne hatta Çin’e kadar kuantum teknolojileri artık sadece bilim politikası olarak değil, ekonomik rekabet, ulusal güvenlik ve teknoloji egemenliği meselesi haline gelmiştir.
ABD, National Quantum Initiative Act (2018) yasasını Kongre’den geçirmiş ve 8 sene önce yürürlüğe koymuştur. Bununla Kuantum teknolojilerinde 10 yıllık ulusal strateji oluşturuldu. Bu konuda çalışmalar yapmak üzere National Science Foundation (NSF), National Institute of Standards and Technology (NIST), Department of Energy (DOE) gibi kurumlara görevler verildi. Araştırma merkezleri de bu süreçte, insan kaynağı ve özel sektör yatırımlarına destek oldu.
Bununla birlikte “kuantum bilgisayar, kuantum haberleşme, kuantum sensörleri, kuantum kriptografi” alanları savunma ve istihbaratın hep gündeminde kalmaya devam ediyor. 2026 yılı için yayınlanan Başkanlık Kararnamesi (Executive Order) ile “ulusal kuantum stratejisinin güncellenmesi, ticari uygulamalarının hızlandırılması ve "bilimsel buluş” yapabilecek ilk büyük ölçekli kuantum bilgisayarın" geliştirilmesi hedefi ilan edildi.
Avrupa Birliği son iki yılda bu konuda daha agresif bir politika izlemeye yöneldi.
Önemli belgeleri hazırlayıp onayladı:
1. Quantum Europe Strategy (2025) Avrupa Komisyonu'nun resmi stratejisi olarak 2030'a kadar Avrupa'nın kuantumda küresel lider olmasını hedeflemektedir. “Araştırma, altyapı, sanayileşme, güvenlik ve savunma, insan kaynakları” konusunda görüş ve stratejiler önermektedir.
2. EU Quantum Act, çalışmaları devam eden bir yasadır. Bu taslak ile “Avrupa'da kuantum çip üretimini artırmak, tedarik zincirini güvence altına almak, yatırımları hızlandırmak, üye ülkeler arasında ortak yönetişim oluşturmak, stratejik teknolojilerde Avrupa dışı bağımlılığı azaltmak.” ana amaçtır.
Görüldüğü gibi ABD ve AB, kuantumu artık odak haline getirmiştir. Ana ilgi alanları olarak da “yapay zekâ, savunma sanayii, siber güvenlik, yeni malzemeler geliştirme, finans, ilaç buluşları, uzay teknolojsi ve kritik altyapılar” görülmektedir.
Türkiye, “Kuantum Teknolojileri” konusunda biraz daha farkındalık oluşturma aşamasındadır. Türkiye'nin henüz yukarıdakilere benzer bir “Ulusal Kuantum Strateji Belgesi” bulunmamaktadır. TÜBİTAK, üniversiteler ve savunma sanayii bünyesinde çeşitli çalışmalar yürütülse de henüz bir devlet stratejisi haline gelmiş bir politika belgesinden söz edilemez. Bu durum, önümüzdeki yıllarda teknoloji, sanayi ve güvenlik politikalarının ana gündem maddesi olmaya adaydır.
Türkiye için jeo-politik ve jeo-stratejik konumu da esas alınarak önerilebilecek dördüncü model, "Bölgesel Teknoloji Gücü” yaklaşımı olmalıdır. Bunun sebebi bölgedeki diğer aktörlerle birlikte hareket etme zorunluluğudur. Teknoloji üretiminin teşvik edilmesi bölgesel istikrarı, ekonomik kalkınmayı ve bilimsel iş birliğini güçlendirecektir.
Türkiye’nin “Kuantum Teknolojileri” alanında atacağı adım, yalnızca ekonomik büyümeyi ve askerî kapasiteyi etkilemekle kalmayıp; teknolojik bağımsızlığı, bilim diplomasisini, bölgesel istikrarı ve ortak refahı geliştirecek stratejik bir unsur haline getirecektir. Türkiye gerek Türk Devletleri Teşkilatı, gerek Balkanlardan, Karadeniz’e etki alanı, gerekse Kafkasya ve Kuzey Afrika ile başarabileceği işbirlikleri sayesinde, bir teknoloji ekosisteminin coğrafyada güven artırıcı bir araç haline dönüşmesini sağlayacaktır. Bu durum aynı zamanda dış politika ve birlikte kalkınma vizyonunun da parçası haline gelecektir.
Böylelikle Türkiye, doğrudan ABD veya Çin'in yaklaşımını kopyalayan bir ülke olarak değil; kendi jeopolitiğine ve dış politika geleneğine uygun, orta ölçekli ama etkili bir teknoloji gücü olarak konumlandıran özgün bir vizyon geliştirmiş olur. Bu, daha önceki yaklaşımlardan farklı olarak olan bir şeyi –bulup getirmek- değil; "Hangi teknolojiyi geliştirelim?" sorusuna odaklanıyor. Böylelikle Türkiye, dünyadaki yeri ve konumunu daha da güçlendirecek, istikrar ve barış konusunda etkinliğini arttıracaktır.
